1
00:00:16,300 --> 00:00:28,193
Thembra e Akilit (em.): një dobësi fatale
me gjithë dukjen e paprekshmërisë
(nxjerrë nga mitologjia greke)

2
00:00:31,431 --> 00:00:35,804
Sipas legjendës,
luftëtari i madh Akili, kur ishte fëmijë,

3
00:00:35,829 --> 00:00:40,672
u zhyt në lumin Stige nga e
ëma që ta bëjë të paprekshëm.

4
00:00:41,593 --> 00:00:45,828
Megjithatë, ajo harroi të zhyste
thembrën për të cilën e mbante.

5
00:00:46,516 --> 00:00:52,938
Me gjithë paprekshmërinë e tij në dukje,
i fuqishmi Akiki kishte një dobësi,

6
00:00:53,185 --> 00:00:58,056
një të metë fatale e cila më në
fund do të çonte në vdekjen e tij.

7
00:01:04,890 --> 00:01:11,135
Në lashtësi, filozofët dhe shkencëtarët
u munduan të kuptonin botën e tyre.

8
00:01:11,636 --> 00:01:16,069
Sot ky kërkim për të kuptuar vazhdon
nëpërmjet vëzhgimeve dhe eksperimenteve.

9
00:01:17,479 --> 00:01:20,478
Por qysh nga fillimi,
vëzhgimet tona janë

10
00:01:20,479 --> 00:01:24,000
interpretuar gjithmonë
nëpërmjet një thjerrëze,

11
00:01:24,001 --> 00:01:27,954
pra një besimi tashmë të
vendosur për origjinën tonë.

12
00:01:29,063 --> 00:01:31,999
Gjatë gjithë historisë, njerëzit
kanë nxjerrë shpeshherë

13
00:01:32,000 --> 00:01:34,758
përfundime të cilat kujtonin
se ishin të pamohueshme,

14
00:01:35,021 --> 00:01:38,686
si p.sh. ideja që toka ka qenë
qendra e sistemit diellor,

15
00:01:39,146 --> 00:01:43,113
vetëm e vetëm për të parrë rrëzimin
e papritur të këtyre ideve.

16
00:01:45,922 --> 00:01:49,046
Historia tregon që
gabimet janë bërë shpesh

17
00:01:49,047 --> 00:01:52,709
nëpërmjet interpretimeve
të gabuara për botën tonë.

18
00:01:53,416 --> 00:01:59,345
Kështu, a mund shkenca t'u japë vërtet
përgjigje pyeteve të mëdha themelore si:

19
00:01:59,346 --> 00:02:03,581
Nga erdhi universi?
Si filloi gjithçka?

20
00:02:04,894 --> 00:02:09,211
A mund të na çojë shkenca në burimin
përfundimtar të të gjitha njohurive?

21
00:02:10,837 --> 00:02:15,811
Sot, evolucioni besohet nga shumë
njerëz si fakt i pakundërshtueshëm,

22
00:02:16,197 --> 00:02:20,176
po aq i papërshkueshëm ndaj sulmit sa vetë
Akili me gjithë armatimin e tij të artë.

23
00:02:20,659 --> 00:02:24,830
Por sot ka shkencëtarë të
cilët kanë shqyrtuar provat

24
00:02:24,831 --> 00:02:28,831
e prapë kanë nxjerrë përfundime mjaft
të ndryshme për origjinën tonë.

25
00:02:30,055 --> 00:02:33,616
Tani do të shqyrtojmë
shtyllat kryesore të teorisë

26
00:02:33,617 --> 00:02:37,708
evolucionare përmes syve të 15
shkencëtarë me doktoratura.

27
00:02:39,582 --> 00:02:43,020
Dhe pas një hulumtimi të
imët të të ashtuquajtura

28
00:02:43,021 --> 00:02:45,820
provave, ata kanë
gjetur të meta fatale:

29
00:02:50,394 --> 00:02:53,375
Thembrat e Akilit
të Evolucionit.

30
00:02:57,435 --> 00:03:00,190
[Seleksionimi Natyror]

31
00:03:00,191 --> 00:03:02,812
[Gjenetika]

32
00:03:02,813 --> 00:03:05,497
[Origina e Jetës]

33
00:03:05,498 --> 00:03:08,196
[Të Dhënat Fosile]

34
00:03:08,197 --> 00:03:10,836
[Rekordi Gjeologik]

35
00:03:10,837 --> 00:03:13,478
[Datimi Raiometrik]

36
00:03:13,479 --> 00:03:16,170
[Kozmologjia]

37
00:03:16,171 --> 00:03:18,736
[Nënkuptimet Etike]

38
00:03:25,811 --> 00:03:30,255
[Krajst Kolegj, Kembrixh,
ku studioi Çarls Darvini]

39
00:03:48,417 --> 00:03:53,449
[Seleksionimi Natyror]

40
00:03:53,450 --> 00:03:59,616
[Natural Selection: The
Engine of Evolucion?]

41
00:03:59,617 --> 00:04:03,316
Shumica e njerëzve cilësojnë seleksionimin
natyror si motori kryesor i evolucionit.

42
00:04:03,317 --> 00:04:06,021
Ky mekanizëm gjoja i
ngadaltë dhe gradual

43
00:04:06,022 --> 00:04:07,631
shtyn ndryshime me kalimin
e kohës në mënyrën

44
00:04:07,632 --> 00:04:09,156
se si duken dhe sillen
llojet e gjallesave.

45
00:04:09,157 --> 00:04:11,926
Kjo quhet zakonisht edhe
mbijetesa e më të fortit,

46
00:04:11,927 --> 00:04:13,917
e cila është pak si hutuese
sepse nuk është gjithmonë

47
00:04:13,917 --> 00:04:15,907
më i madhi dhe më i
forti ai që mbijeton.

48
00:04:16,997 --> 00:04:19,757
Në fakt, seleksionimi natyror ka
të bëjë tërësisht me riprodhimin;

49
00:04:20,187 --> 00:04:23,507
ai organizmi i cili kishte më shumë
pasardhës në një brez të mëvonshëm ishte,

50
00:04:23,507 --> 00:04:25,486
sipas vetë përkufizimit,
më i forti.

51
00:04:25,487 --> 00:04:26,695
Edhe kjo realizohet zakonisht

52
00:04:27,140 --> 00:04:28,876
sepse ndonjë variacion
tek organizmi

53
00:04:28,877 --> 00:04:32,155
e ka ndihmuar t'i përshtatet më shumë
ambientit të tij sesa organizmat e tjerë.

54
00:04:34,117 --> 00:04:36,494
Kështu çdo njeri flet për
seleksionimin natyror,

55
00:04:36,495 --> 00:04:38,897
dhe thuaj e përfytyrojnë sikur
të jetë ndonjë shkop magjik,

56
00:04:38,897 --> 00:04:40,397
si shpjegim për gjithçka.

57
00:04:40,887 --> 00:04:44,037
Seleksionimi natyror është
thjesht riprodhim i diferencuar.

58
00:04:44,487 --> 00:04:46,707
Tek të gjitha gjallesat dhe
në të gjitha popullsitë,

59
00:04:46,707 --> 00:04:49,487
disa individë riprodhojnë
më shumë se të tjerët;

60
00:04:49,797 --> 00:04:51,167
ky është seleksionimi natyror.

61
00:04:52,347 --> 00:04:55,006
Si shembull nga puna ime në
mikrobiologjinë e dheut,

62
00:04:55,007 --> 00:04:56,727
e sidoos me shpërbërjen
e pesticideve,

63
00:04:57,457 --> 00:04:59,985
nëse i shtojmë pesticid
një sistemi dheu për të

64
00:04:59,986 --> 00:05:02,541
vrarë barërat e këqija,
insektet, ose sëmundjet,

65
00:05:03,267 --> 00:05:06,499
brenda asaj popullsie bakteriale,
është një pjesë e cila

66
00:05:06,500 --> 00:05:08,852
mund të shpërbëjë ose shfrytëzojë

67
00:05:08,853 --> 00:05:12,616
atë pesticid si burim karboni
ose azoti që të rritet,

68
00:05:12,617 --> 00:05:16,456
kështu që me kalimin e kohës
popullsia do të ndryshohet,

69
00:05:16,457 --> 00:05:20,827
por seleksionimi natyror nuk
ka krijuar asnjë tipar të ri;

70
00:05:21,647 --> 00:05:23,427
gjendej tashmë në popullsi.

71
00:05:25,157 --> 00:05:30,947
Herën e parë që pashë një prezantim
krijimi për seleksionimin natyror,

72
00:05:31,657 --> 00:05:35,967
thjesht u habita nga
verbëria ime më përpara

73
00:05:36,287 --> 00:05:39,449
se nuk kisha marrë vesh që
seleksionimi natyror mund

74
00:05:39,450 --> 00:05:42,351
të funksionojë vetëm tek
ajo që ekziston tashmë,

75
00:05:42,667 --> 00:05:46,317
dhe mund të funksionojë vetëm
për të hequr atë që ekziston.

76
00:05:46,917 --> 00:05:51,036
Po kështu, zbulimi që
ai në fakt nuk krijon

77
00:05:51,037 --> 00:05:55,187
informacione të reja gjenetike ka qenë
për mua si bombë krejt e papritur.

78
00:05:57,917 --> 00:06:00,457
Pra, seleksionimi natyror është
në fakt një shprehje e dobishme

79
00:06:00,458 --> 00:06:02,207
për t'u përdorur thjesht për
të përshkruar këtë proces

80
00:06:02,207 --> 00:06:07,424
nëpërmjet të cilit eliminohen gjallesat,
organizmat jo të përshtatur për ambientin;

81
00:06:07,425 --> 00:06:09,867
mbijetojnë të përshtaturat.

82
00:06:15,857 --> 00:06:18,727
Kështu pra, seleksionimi natyror
nuk është i njëjtë me evolucionin.

83
00:06:19,997 --> 00:06:24,187
Mbijetesa e më të fortit nuk
shpjegon ardhjen e më të fortit.

84
00:06:25,277 --> 00:06:28,607
Nëse seleksionimi natyror përzgjedh vetëm
nga ato që gjenden tashmë në popullsi,

85
00:06:29,027 --> 00:06:31,007
atëherë si vallë ndodh
progresi evolucionar?

86
00:06:31,797 --> 00:06:38,530
Mutacionet janë motori i evolucionit
sipas shpresave të evolucionistëve.

87
00:06:39,448 --> 00:06:44,550
Dhe në qoftë kështu, duhet të ketë qindra
shembuj të cilët mund t'i shihnim sot

88
00:06:44,857 --> 00:06:48,667
të mutacioneve të cilat shtojnë
informacionet gjenetike.

89
00:06:50,237 --> 00:06:55,577
Po ky proces darvinian, pra mutacionet plus
seleksionimin, mos është proces krijues?

90
00:06:55,577 --> 00:06:57,647
Në fakt, a është ky
procesi krijues?

91
00:06:57,967 --> 00:07:00,647
Dhe përgjigjja është, se
nuk është proces krijues;

92
00:07:01,097 --> 00:07:03,152
procesi mutacione-seleksionim
është e efektshme

93
00:07:03,153 --> 00:07:04,971
vetëm për rregullimin
e imët të sistemeve.

94
00:07:05,867 --> 00:07:07,657
Dhe pikërisht këtë e
shohim tek biologjia.

95
00:07:07,657 --> 00:07:09,947
Nëse marrim parasysh shembujt
më të zakonshëm të evolucionit,

96
00:07:09,947 --> 00:07:11,834
ato që shihen nëpër
libra shkollorë etj,

97
00:07:12,662 --> 00:07:16,119
këto nuk bëhen falë shtimit
të ndonjë tipari të ri,

98
00:07:16,120 --> 00:07:18,526
por nëpërmjet thyerjes së
karakteristikave ekzistuese.

99
00:07:18,527 --> 00:07:22,106
Për shembull, rezistenca
ndaj warfarin-it tek minjtë,

100
00:07:22,107 --> 00:07:24,866
ose ndaj DDT tek mushkonjat,

101
00:07:24,867 --> 00:07:28,086
humbja e të shikuarit tek peshqit
shpellorë dhe picërrakët shpellorë,

102
00:07:28,087 --> 00:07:31,327
humbja e pendëve funksionale tek
brumbujt në një ishull me shumë erë;

103
00:07:31,747 --> 00:07:35,467
në të gjitha këto raste gjërat
thyhen nëpërmjet mutacioneve,

104
00:07:36,047 --> 00:07:38,837
dhe seleksionimi natyror
merret me përzgjedhjen e tyre;

105
00:07:39,157 --> 00:07:42,037
heqja e tyre rastis t'i
shërbejë adaptimit.

106
00:07:47,157 --> 00:07:49,435
Mirëpo njerëzit thonë, dale
prit, unë shoh shfaqjen e

107
00:07:49,436 --> 00:07:51,856
specieve të reja, a nuk është
kjo provë e evolucionit?

108
00:07:51,857 --> 00:07:55,497
E pra, në fakt jo, sepse nuk është
problem për ata që besojnë tek krijimi.

109
00:07:55,759 --> 00:07:57,847
Të dyja modelet, të krijimit
dhe të evolucionit,

110
00:07:57,848 --> 00:07:59,562
parashikojnë shfaqjen
e specieve të reja.

111
00:07:59,563 --> 00:08:01,983
Dua të them që Zoti me sa duket
krijoi kafshë të cilat ishin

112
00:08:01,984 --> 00:08:04,439
projektuar për t'u bërë më të
llojllojshme me kalimin e kohës.

113
00:08:04,674 --> 00:08:07,180
Kështu shikonii ujqërit e kuq
dhe të hirtë; me sa duket

114
00:08:07,181 --> 00:08:09,776
janë ujq të cilët burojnë nga
një paraardhës i përbashkët

115
00:08:09,777 --> 00:08:11,736
Por ne do të thoshim thjesht
që ata dolën nga dy

116
00:08:11,737 --> 00:08:13,750
gjallesa si ujq të cilët
zbritën nga arka e Noeut.

117
00:08:14,487 --> 00:08:17,287
Tani, problemi i vërtetë qëndron
tek përkufizimi i një specieje.

118
00:08:17,927 --> 00:08:19,646
D.m.th., mbani
parasysh se specie,

119
00:08:19,647 --> 00:08:21,557
si fjalë, është
fjalë artificiale,

120
00:08:21,877 --> 00:08:24,746
dhe kufijtë midis specieve
janë shpeshherë të mjegullta.

121
00:08:24,747 --> 00:08:28,545
[“...mua më bëri shumë
përshtypje se sa i mjegullt dhe

122
00:08:28,546 --> 00:08:32,336
arbitrar është dallimi mes
specieve dhe varieteteve.”]

123
00:08:32,337 --> 00:08:35,746
Shkencëtarët përdorin këtë fjalë në
shumë mënyra, d.m.th., gjeologët:

124
00:08:35,747 --> 00:08:39,177
kanë prirje t'i ndajnë fosilet në specie
të ndryshme në bazë të pamjes së tyre,

125
00:08:39,607 --> 00:08:42,836
ndërsa biologët thonë disaherë që
gjërat i përkasin të njëjtës specie

126
00:08:42,837 --> 00:08:44,977
nëse mund të kryqëzohen,
pavarësisht nga pamja e tyre.

127
00:08:45,337 --> 00:08:51,716
[Të gjithë anëtarët e gjinisë
Panthera mund të kryqëzohen]

128
00:08:51,717 --> 00:08:54,039
Nëse ndalesh ta mendosh mirë,
të dyja palët në debatin

129
00:08:54,040 --> 00:08:56,505
krijim/evolucion parashikojnë
formimin e specieve të reja;

130
00:08:56,837 --> 00:08:59,551
prandaj, edhe pse shfaqja
e specieve të reja

131
00:08:59,552 --> 00:09:02,181
është e nevojshme për
teorinë evolucionare,

132
00:09:02,417 --> 00:09:04,811
ajo nuk mund të përbëjë një
provë të evolucionit nëse

133
00:09:04,812 --> 00:09:07,181
modeli i krijimit mund të
bëjë të njëjtin parashikim.

134
00:09:07,987 --> 00:09:10,966
Më lejoni t'ju japë një shembull tjetër.
Kam vizituar ishujt Galápagos.

135
00:09:10,967 --> 00:09:13,457
Kam parë iguanat detare
si dhe ato tokësore.

136
00:09:13,677 --> 00:09:16,326
Ato duken ndryshe,
sillen ndryshe,

137
00:09:16,327 --> 00:09:18,827
banojnë në ambiente të ndryshme,
hanë gjëra të ndryshme.

138
00:09:19,157 --> 00:09:22,957
Janë etiketuar nga evolucionistët si
dy specie të dalluara dhe të veçuara,

139
00:09:23,667 --> 00:09:25,917
dhe pretendohet se kanë
miliona vjet që janë ndarë.

140
00:09:26,157 --> 00:09:28,573
Mirëpo ekzistojnë pasardhës
nga kryqëzimi i të

141
00:09:28,574 --> 00:09:30,996
dyja specieve, madje
gjenden kollaj, kështu që

142
00:09:30,997 --> 00:09:33,205
ato vërtet duken ndryshe,
por mund të kryqëzohen.

143
00:09:33,206 --> 00:09:35,727
Me sa duket ato kanë dalë
nga një specie e vetme

144
00:09:35,728 --> 00:09:38,021
themeluese e cila arriti
deri te këta ishuj,

145
00:09:38,367 --> 00:09:41,327
po a janë vërtet
specie të ndryshme?

146
00:09:43,287 --> 00:09:45,376
Dhe kjo nuk ndodh
vetëm tek iguanat.

147
00:09:45,377 --> 00:09:48,626
Kemi parë kryqëzime midis
orkave të rreme dhe delfinëve,

148
00:09:48,627 --> 00:09:50,187
midis gomarëve dhe zebrave,

149
00:09:50,188 --> 00:09:51,839
arinjve polarë dhe arinjve të thinjur,

150
00:09:51,840 --> 00:09:53,786
luanëve dhe tigrave,

151
00:09:53,787 --> 00:09:57,207
madje shumë prej këtyre kryqëzimeve
lindin fëmijë pjellorë.

152
00:10:06,894 --> 00:10:12,376
[Mostrat e trishtilave të mbledhur
nga Darvini prej ishujve Galápagos]

153
00:10:12,377 --> 00:10:15,997
Kur Darvini shkoi tek ishujt Galápagos, ai
mblodhi informacione për trishtilat, dhe

154
00:10:16,617 --> 00:10:18,357
kërkonte ndryshime
me kalimin e kohës.

155
00:10:18,657 --> 00:10:22,266
Vetëm disa kohë më vonë, kur e
mendoi mirë, ai mori vesh që

156
00:10:22,267 --> 00:10:25,383
trishtilat që i pa atje,
pothuaj sigurisht

157
00:10:25,384 --> 00:10:28,691
kishin pasardhur nga
trishtilat kontinentalë.

158
00:10:29,337 --> 00:10:31,561
Por këta janë thjesht
variacione trishtilash, dhe në

159
00:10:31,562 --> 00:10:33,866
fakt sot e dimë që shumë prej
tyre mund të kryqëzohen,

160
00:10:33,867 --> 00:10:36,037
kështu që nuk duhet të quhen
as specie të ndryshme.

161
00:10:36,617 --> 00:10:39,038
Prandaj ky nuk është
shembull i evolucionit në

162
00:10:39,039 --> 00:10:41,691
kuptimin e ndryshimit nga
mikrobet deri njerëzimin.

163
00:10:42,917 --> 00:10:47,353
Koncepti themelor i Darvinit në diagramin
e tij për pemën ka qenë pema e jetës,

164
00:10:47,354 --> 00:10:51,656
pra që të gjitha gjallesat sot kanë dalë
nga një paraardhës i vetëm i përbashkët.

165
00:10:51,657 --> 00:10:55,010
Por krijimbesuesit mbrojnë
idenë – ne e kemi idenë që

166
00:10:55,267 --> 00:10:58,087
mund të gjejnë paraardhësit e
krijesave tek disa lloje themelore,

167
00:10:58,087 --> 00:11:01,457
jo tek një i vetëm, por shumë lloje
themelore të ndryshme të cilat u krijuan,

168
00:11:01,457 --> 00:11:03,202
dhe se këto janë adaptuar,
janë ndarë në specie e

169
00:11:03,203 --> 00:11:05,351
kështu me radhë, për të
prodhuar ato që shohim sot.

170
00:11:05,352 --> 00:11:07,340
Kështu, në vend të një peme
të vetme, krijimbesuesit

171
00:11:07,340 --> 00:11:08,787
shohin situatën më
tepër si pemishte,

172
00:11:08,787 --> 00:11:12,246
ku secila pemë në pemishte
përfaqëson një lloj themelor

173
00:11:12,247 --> 00:11:16,097
prej të cilit degët në fakt
janë speciet që shohim sot.

174
00:11:16,367 --> 00:11:20,617
Dhe në këtë proces përfshihen
adaptimi dhe seleksionimi natyror.

175
00:11:21,467 --> 00:11:26,937
Besoj se natyra është krijuar që
të jetë e aftë ta modifikojë veten

176
00:11:27,527 --> 00:11:31,467
që t'u përshtatet rrethanave
ku gjenden gjallesat.

177
00:11:31,967 --> 00:11:35,529
Tek natyra shohim shumë
potencial variacioni,

178
00:11:35,530 --> 00:11:38,286
por novacionet e reja nuk ekzistojnë.

179
00:11:38,287 --> 00:11:41,746
Flitet për specie të reja
dhe daljen e tyre në

180
00:11:41,747 --> 00:11:44,961
natyrë; kjo është diçka
që mund të vëmë re.

181
00:11:45,327 --> 00:11:49,643
Por kjo nuk është e njëjta gjë
me krijimin e strukturave

182
00:11:49,644 --> 00:11:53,032
ose informacioneve të reja.
Këtë nuk e shoh.

183
00:11:53,777 --> 00:11:58,667
Mund të imagjinohet një organizëm i
ngarkuar që përpara me gjithë këto gene,

184
00:11:59,117 --> 00:12:02,458
atëherë mund të arsyetohet
që, po mirë, në këtë ambient

185
00:12:02,459 --> 00:12:05,516
të veçantë, mund të humbasësh
atë pjesë të geneve,

186
00:12:05,517 --> 00:12:09,726
dhe në ambientin tjetër me një presion
tjetër seleksionues, me kushte të tjera,

187
00:12:09,727 --> 00:12:12,127
mund të humbasësh një pjesë
tjetër, një grup tjetër genesh.

188
00:12:13,047 --> 00:12:16,467
Ndonëse është e vërtetë që mutacionet
nganjëherë mund të krijojnë veti të reja,

189
00:12:16,468 --> 00:12:18,550
në përgjithësi ato veprojnë
vetëm për të shkatërruar

190
00:12:18,550 --> 00:12:20,576
tiparet dhe informacionet ekzistuese.
Prandaj

191
00:12:20,577 --> 00:12:23,396
kur një tipar i ri i quajtur anemia
e qelizave drapër lindi në Afrikë,

192
00:12:23,397 --> 00:12:26,407
ky lejoi njerëzit të mbijetojnë infeksionet
malariale. Ishte një tipar i ri.

193
00:12:26,717 --> 00:12:29,277
Por gjatë këtij procesi u
thye geni për hemoglobinën.

194
00:12:30,037 --> 00:12:33,063
Poashtu, shumë shembuj të rezistencës
së baktereve kundër antibiotikave

195
00:12:33,064 --> 00:12:36,106
merren me thyerjen e geneve të cilat
transportojnë gjërat për në qelizë.

196
00:12:37,927 --> 00:12:40,072
Arsyeja përse bakteret mund
të jetojnë është se geni

197
00:12:40,073 --> 00:12:42,554
transportues është thyer, pra
helmi nuk mund të futet brenda.

198
00:12:44,197 --> 00:12:47,967
Është më e lehtë të thyesh diçka
sesa të krijosh diçka të re.

199
00:12:49,157 --> 00:12:51,766
Seleksionimi natyror plus
mutacionet në fakt funksionon

200
00:12:51,767 --> 00:12:53,882
në drejtim të gabuar sa
i përket evolucionit.

201
00:12:53,883 --> 00:12:56,927
Kështu që lind pyetja:
si punon evolucioni?

202
00:12:59,018 --> 00:13:01,261
[Përmbledhje e
Seleksionimit Natyror:]

203
00:13:01,262 --> 00:13:05,261
[‘Seleksionimi natyror’
nuk është evolucion]

204
00:13:05,262 --> 00:13:09,263
[Ai di vetëm të ‘përzgjedhë’ nga
informacionet tashmë ekzistuese]

205
00:13:09,264 --> 00:13:13,265
[Seleksionimi plus mutacionet vepron
në drejtim të gabuar për evolucionin]

206
00:13:13,266 --> 00:13:17,268
[Shfaqjen e specieve të reja e
parashikojnë të dyja palët]

207
00:13:17,269 --> 00:13:21,264
[Seleksionimi natyror është
pjesë e modelit të krijimit]

208
00:13:30,523 --> 00:13:35,616
[Gjenetika: Gjenetika e sotme
kundrejt evolucionit darvinian]

209
00:13:35,617 --> 00:13:39,527
Në fakt, besoj se gjenetika është argumenti
më i fuqishëm kundër evolucionit,

210
00:13:40,155 --> 00:13:44,266
dhe arsyeja për këtë është se
kur shqyrtohen genet e gjërave,

211
00:13:44,267 --> 00:13:48,117
vihet re se ato transmetohen
dhe kalohen brez pas brezi,

212
00:13:48,327 --> 00:13:52,492
por ato ndryshime që shihen, pra
mutacionet, në fakt i shkatërrojnë genet.

213
00:13:52,493 --> 00:13:57,156
[Gen (em.): Një copë e trashëgueshme e
ADN-së e cila përmban një instruksion]

214
00:13:57,157 --> 00:14:01,896
Biologjia studion gjenetikën,

215
00:14:01,897 --> 00:14:06,156
informacionin gjenetik, transferimin
e informacionit gjenetik,

216
00:14:06,157 --> 00:14:10,807
kontrollin e informacionit gjenetik,
ose në fushën time të bioteknologjisë,

217
00:14:10,807 --> 00:14:14,777
mënyrën se si ta ndryshosh me anë të
inteligjencës, për të krijuar diçka të re.

218
00:14:14,997 --> 00:14:19,906
Me këtë nuk ka të bëjë fare darvinizmi.
Metoda e rastësive nuk prodhon asgjë.

219
00:14:19,907 --> 00:14:26,617
Rastësia nuk konkuron dot me
inteligjencën për të kuptuar natyrën.

220
00:14:28,117 --> 00:14:30,497
Kam organizuar një simpozium
në Universitetin Cornell,

221
00:14:31,037 --> 00:14:33,197
dhe tema ka qenë
informacioni biologjik.

222
00:14:33,628 --> 00:14:36,468
Dhe të gjithë shkencëtarët ranë
dakord për një gjë, e cila është

223
00:14:36,469 --> 00:14:40,526
se informacioni është themelor për
konceptin tonë se ç'është jeta.

224
00:14:40,527 --> 00:14:43,247
Informacioni, në njëfarë kuptimi,
është ajo që e bën jetën, jetë.

225
00:14:43,827 --> 00:14:46,486
Madje nuk e kam fjalën thjesht
për informacione si të dhënat,

226
00:14:46,487 --> 00:14:51,797
E kam fjalën për rrjetet informatike,
rrjetet e komunikimit brenda qelizës.

227
00:14:53,367 --> 00:14:56,787
Një nga sistemet me të mahnitshme të
transferimit të informacionit në qelizë

228
00:14:57,157 --> 00:14:59,917
ka të bëjë me mënyrën se
si proteinat shifrohen

229
00:14:59,918 --> 00:15:02,311
në fije ADN-je dhe
deshifrohen prej tyre,

230
00:15:02,747 --> 00:15:06,316
duke u nisur nga këto spango të gjata,
të brishta dhe ngjitëse të ADN-së,

231
00:15:06,317 --> 00:15:10,726
ku një makinë e mrekullueshme e quajtur
polimeraza RNA zbërthen fijen,

232
00:15:10,727 --> 00:15:14,767
hap spiralet dhe kopjon ADN-në në një
molekulë tjetër të njohur si ARN,

233
00:15:15,487 --> 00:15:17,933
dhe ARN përdor një sistem
pak të ndryshëm gjuhësor.

234
00:15:17,934 --> 00:15:20,086
Ajo përbëhet ende nga
katër germa si ADN-ja,

235
00:15:20,087 --> 00:15:24,027
por në vend të germave A, C, G,
dhe T, ajo ka A, C, G, dhe U.

236
00:15:24,917 --> 00:15:28,867
Atëherë ARN-ja largohet nga bërthama, dhe
asaj i ngjitet një makinë tjetër mahnitëse.

237
00:15:29,537 --> 00:15:32,369
Kjo quhet ribozomë, dhe
kjo është përgjegjëse për

238
00:15:32,370 --> 00:15:35,570
përkthimin nga gjuha e ARN-së
me katër bazat e saj germa

239
00:15:36,047 --> 00:15:39,407
në gjuhën e proteinave me njëzet
aminoacidet e tyre të ndryshme.

240
00:15:40,287 --> 00:15:44,146
Tre baza në fund të tARN-së puthen
me grupe trigermëshe tek ARN-ja.

241
00:15:44,147 --> 00:15:46,818
Në anën tjetër janë aminoacide
të cilat shkëputen ndërsa

242
00:15:46,819 --> 00:15:49,483
i bashkangjiten fijes në
rritje e sipër të proteinës.

243
00:15:49,484 --> 00:15:51,662
Mirëpo procesi ende nuk ka
marrë fund, sepse shumica e

244
00:15:51,663 --> 00:15:54,276
proteinave kanë nevojë për
ndihmë që të palosen siç duhet.

245
00:15:54,277 --> 00:15:57,707
Dhe kjo lehtësohet nga molekula të
vogla të cilat quhen shaperone.

246
00:15:58,317 --> 00:16:02,446
Këto i ngjiten proteinës së papalosur
dhe e mbrojnë tek transportohet

247
00:16:02,447 --> 00:16:05,438
në një molekulë me trajtë
shalqie të quajtur shaperoninë,

248
00:16:05,439 --> 00:16:08,200
e cila palos proteinën në
formën e saj përfundimtare.

249
00:16:08,987 --> 00:16:11,353
Nga ADN-ja në proteinë
është proces tepër i

250
00:16:11,354 --> 00:16:13,756
ndërlikuar i cili
shfrytëzon makina të sakta

251
00:16:13,757 --> 00:16:18,496
dhe të ndërlikuara për të përkthyer midis
dy gjuhë pa asnjë lidhje të ndërsjelltë,

252
00:16:18,497 --> 00:16:20,478
pra nga kodi vijor i botës së ADN-së

253
00:16:20,479 --> 00:16:23,094
në kodin tredimensional
të botës së proteinave.

254
00:16:31,417 --> 00:16:35,497
Nëse shqyrtojmë nga afër këto
ndërlikime dhe këto kode në gjenom

255
00:16:35,977 --> 00:16:40,117
si dhe në bashkëpunimin,
sistem operativ tek qelizat,

256
00:16:40,577 --> 00:16:43,382
atëherë është shumë e
vështirë të konkludosh

257
00:16:43,383 --> 00:16:46,156
që pas saj nuk ka luajtur
një inteligjencë.

258
00:16:46,157 --> 00:16:50,206
Dhe mendoj se kjo është ajo që njohin
krijimbesuesit te këto sisteme.

259
00:16:50,207 --> 00:16:53,589
Vallë si lindi ky rrjet i
mahnitshëm komunikimesh i

260
00:16:53,590 --> 00:16:56,882
cili gjendet madje edhe në
qelizën më të thjeshtë?

261
00:16:57,367 --> 00:17:02,157
E pra, që të lindë, duhen tri gjëra.
E para, duhet një gjuhë.

262
00:17:02,857 --> 00:17:07,356
As që mund të konceptohet ndonjë sistem
komunikimi para se të ketë një gjuhë

263
00:17:07,357 --> 00:17:09,627
sepse në qelizë ka
dërgues dhe marrës.

264
00:17:09,877 --> 00:17:13,946
E dyta, duhen kanale ose
rrjete komunikimesh,

265
00:17:13,947 --> 00:17:16,706
u ngjan pak pajisjeve elektronike
të cilat mundësojnë internetin.

266
00:17:16,707 --> 00:17:19,867
Dhe e treta, duhet
informacioni kuptimplotë

267
00:17:20,597 --> 00:17:26,699
i cili po përkthehet në gjuhë dhe
komunikohet përmes kanaleve të komunikimit.

268
00:17:31,987 --> 00:17:34,727
Informacioni ndodhet mu në
thelb të funksionimit qelizor.

269
00:17:35,157 --> 00:17:37,157
A e dinit që qeliza
ka madje një postë?

270
00:17:37,707 --> 00:17:39,886
Janë molekula të specializuara
të quajtura kinesina,

271
00:17:39,887 --> 00:17:42,090
dhe këto janë përgjegjës
për përcjelljen e pakove

272
00:17:42,091 --> 00:17:44,051
materialesh në pjesë të
ndryshme të qelizës.

273
00:17:44,467 --> 00:17:48,156
Por gjatë udhëtimit të tyre, ato shkojnë
tek destinacione të parapërcaktuara.

274
00:17:48,157 --> 00:17:51,247
Pa këtë sistem adresimi, qeliza
as që mund të vepronte fare.

275
00:17:54,147 --> 00:17:58,447
Informacioni,
komunikimi, dhe gjuha.

276
00:17:59,207 --> 00:18:03,267
Këto janë gjëra jomateriale, të cilat
lindin nëpërmjet inteligjencës,

277
00:18:03,967 --> 00:18:06,688
dhe ato përkufizojnë njëri-tjetrin,
kështu që nuk mund të kesh

278
00:18:06,689 --> 00:18:09,557
njërën pa tjetrën. Që të treja duhet
të lindin në të njëjtën kohë.

279
00:18:11,077 --> 00:18:12,812
Sidoqoftë, informacioni
në gjenom është shumë

280
00:18:12,812 --> 00:18:14,656
herë më i ndërlikuar nga
ç'besonim në fillim.

281
00:18:14,657 --> 00:18:16,844
Në fakt, gjenomi përmban
nivele të shumëfishta,

282
00:18:16,845 --> 00:18:19,628
dimensione të shumëfishta informacioni.

283
00:18:19,629 --> 00:18:22,207
Të nisem nga filli
njëdimensional i cili quhet ADN.

284
00:18:22,867 --> 00:18:26,026
Mbi këtë mbështetet një rrjet i
stërmadh dydimensional ndërveprimesh

285
00:18:26,027 --> 00:18:28,496
në mes të pjesëve të ndryshme
të gjenomit me njëra-tjetrën.

286
00:18:28,497 --> 00:18:31,317
Pastaj ADN-ja duhet të paloset
në trajtë tredimensionale

287
00:18:31,767 --> 00:18:34,977
e cila ndryshon formë në
dimensionin e katërt, pra koha.

288
00:18:35,433 --> 00:18:38,355
Sikur ta ndërlikojë çështjen akoma më
shumë, dihet sot se shumica e pjesëve

289
00:18:38,356 --> 00:18:41,562
të gjenomit bëjnë kode për më shumë
se një gjë në të njëjtën kohë.

290
00:18:41,562 --> 00:18:44,597
Kodet të cilat janë vendosur
mbi njëri-tjetrin janë pothuaj
të papërmirësueshme,

291
00:18:44,597 --> 00:18:47,094
sepse po u përmirësua
njëri nga kodet, u

292
00:18:47,095 --> 00:18:49,898
shkatërrua ose u përça
një nga kodet e tjera.

293
00:18:49,898 --> 00:18:52,846
Kështu, ajo që dua të them me shprehjen
“kode të mbivendosura”, natyrisht,

294
00:18:52,846 --> 00:18:56,056
është që e njëjta sekuencë ADN-je
përmban më shumë se një mesazh,

295
00:18:56,057 --> 00:18:58,326
dhe kjo tashmë është bërë
shumë, shumë e qartë.

296
00:18:58,327 --> 00:19:02,336
Shumica prej këtyre kodeve të mbivendosura
gjenden në në ashtuquajturën ADN mbeturina.

297
00:19:02,337 --> 00:19:06,215
Meqë vetëm dy përqind e gjenomit
përmban kodet e proteinave,

298
00:19:06,215 --> 00:19:08,991
shkencëtarët vendosën para disa
dekadash që e gjithë pjesa tjetër paska

299
00:19:08,991 --> 00:19:12,136
qenë e parëndësishme, si plehra të
mbetura nga historia jonë evolucionare.

300
00:19:12,137 --> 00:19:14,726
Mirëpo sot, kjo pikëpamje
shihet se është krejt naive,

301
00:19:14,727 --> 00:19:17,560
ndërsa revolucioni i gjenomikës ka
treguar që pjesët e gjenomit të

302
00:19:17,561 --> 00:19:20,310
cilat nuk përmbajnë kodet e proteinës
janë në fakt mjaft aktive.

303
00:19:20,667 --> 00:19:23,298
Jo për të krijuar proteinat,
por për të krijuar

304
00:19:23,299 --> 00:19:25,767
diçka të ngjashme me
ADN-në, të quajtur ARN,

305
00:19:26,057 --> 00:19:28,791
e cila është një nga “kuajt
e karrocës” qelizorë, dhe e

306
00:19:28,792 --> 00:19:31,381
cila ndikon shpesh në prodhimin
e proteinës më vonë.

307
00:19:32,157 --> 00:19:35,066
Kjo ADN “mbeturina” përmban
edhe shumë kode të tjera

308
00:19:35,067 --> 00:19:38,668
për drejtimin e shumë funksioneve
të ndryshme në qelizë.

309
00:19:38,669 --> 00:19:43,246
[Funksione të Njohura
të ADN-së mbeturina]

310
00:19:43,247 --> 00:19:46,507
Kështu, t'i themi shkurt, shumë
shkencëtarët kuptojnë sot

311
00:19:47,137 --> 00:19:50,846
që ideja e ADN-së mbeturina
ka qenë thellësisht e gabuar

312
00:19:50,847 --> 00:19:55,867
dhe do të regjistrohet në histori si një
nga gabimet më trashanike të shkencës,

313
00:19:56,117 --> 00:20:01,707
dhe kjo u shty nga përkushtimi
ideologjik ndaj konceptit darvinian.

314
00:20:02,077 --> 00:20:05,391
I ngjashëm me mitin e ADN-së
mbeturina është miti që gjenomet

315
00:20:05,392 --> 00:20:08,310
e njeriut dhe të shimpanzesë
janë 98 përqind identike.

316
00:20:08,577 --> 00:20:11,717
Kjo shifër ka vazhduar të ulet
ndërsa kemi më shumë për gjenetikën,

317
00:20:11,967 --> 00:20:15,286
dhe shifra sot është shumë më e
ulët sesa vlerësimet më të hershme.

318
00:20:15,287 --> 00:20:18,020
Por në fakt nuk ka rëndësi
shifra, sepse njerëzit dhe

319
00:20:18,021 --> 00:20:20,716
shimpanzetë duken të ngjashëm,
sillemi disi njëlloj,

320
00:20:20,717 --> 00:20:23,077
jetojmë në të njëjtat ambiente,
hamë të njëjtat ushqime.

321
00:20:23,997 --> 00:20:25,982
Si krijimbesuesit ashtu
dhe evolucionistët presin

322
00:20:25,983 --> 00:20:28,021
që ata t'i ngjajnë njëri-tjetrit
nga ana gjenetike.

323
00:20:28,477 --> 00:20:30,562
Vetëm se krijimbesuesit
besojnë se kjo bëhet falë

324
00:20:30,563 --> 00:20:33,067
projektimit të përbashkët dhe
jo paraardhjes së përbashkët.

325
00:20:34,097 --> 00:20:37,005
Mirëpo kur merren parasysh
vetëm njerëzit, të merret

326
00:20:37,006 --> 00:20:39,706
mendja se sa të ngjashëm
jemi me njëri-tjetrin.

327
00:20:39,707 --> 00:20:42,634
Dhe, po të përjashtohen mutacionet e
vonshme siç është anemia e qelizave

328
00:20:42,635 --> 00:20:45,283
drapër ose verbëria e trashëguar,
të gjitha këto gjëra të këqija,

329
00:20:45,667 --> 00:20:48,780
do të kishte mundësi që i gjithë
diversiteti i njerëzve të

330
00:20:48,781 --> 00:20:51,737
botës të futet në një çift
të vetëm origjinal njerëzor.

331
00:20:52,377 --> 00:20:54,743
Por ekziston një problem, dhe
nuk ka rëndësi nëse po shikon

332
00:20:54,744 --> 00:20:57,110
gjenomin njerëzor ose atë të
shimpanzesë ose ndonjë tjetër,

333
00:20:57,617 --> 00:21:00,489
dhe ky problemi është prishja e
informacionit dhe grumbullimi

334
00:21:00,490 --> 00:21:02,761
i mutacioneve tek popullsitë
me kalimin e kohës.

335
00:21:03,247 --> 00:21:07,066
Kështu, kam trembëdhjetë vjet që
po studioj entropinë gjenetike,

336
00:21:07,067 --> 00:21:09,166
dhe ky është problem
vërtet i thellë,

337
00:21:09,167 --> 00:21:12,116
e njohur gjerësisht
nga gjenetistët,

338
00:21:12,117 --> 00:21:16,077
pra problemi që mutacionet e këqija
grumbullohen në gjenomin njerëzore,

339
00:21:16,497 --> 00:21:20,417
dhe ky ilustrohet më së miri duke e
konsideruar thjesht në nivelin personal.

340
00:21:20,827 --> 00:21:26,576
Në secilin trup lindin rreth tre mutacione
të reja sa herë që ndahet një qelizë.

341
00:21:26,577 --> 00:21:30,996
Kjo pra na bën të mendohemi sepse
është pikërisht arsyeja përse vdesim.

342
00:21:30,997 --> 00:21:34,584
Kështu, arsyeja përse plakemi
dhe të gjitha sistemet tona

343
00:21:34,585 --> 00:21:38,284
fillojnë të prishen është
pikërisht ky proces mutacional,

344
00:21:38,285 --> 00:21:41,791
dhe akumulimi i mutacioneve
të këqija në gjenomin tonë.

345
00:21:41,792 --> 00:21:44,136
Kjo është arsyeja përse ekziston
një jetëgjatësi maksimale.

346
00:21:53,417 --> 00:21:55,227
Tani, problem është
akoma më i madh se kaq,

347
00:21:56,047 --> 00:21:58,377
sepse natyrisht, e dimë
tashmë që jemi të vdekshëm.

348
00:21:58,867 --> 00:22:03,996
Por një pjesë të caktuar të mutacioneve
tona, ua transmetojmë fëmijëve tanë,

349
00:22:03,997 --> 00:22:08,429
dhe ata ia shtojnë edhe më shumë mutacione,
duke ua kaluar dhe fëmijëve të tyre,

350
00:22:08,430 --> 00:22:12,316
pastaj këta shtojmë akoma më shumë
mutacione, duke ia shtuar brezit të radhës.

351
00:22:12,317 --> 00:22:14,407
Prandaj ky është
problem jo vetëm për

352
00:22:14,408 --> 00:22:16,956
njerëzit, por për të
gjithë racën njerëzore.

353
00:22:16,957 --> 00:22:22,587
Edhe sipas logjikës, del që raca
njerëzore nuk evoluon po 'devoluon'.

354
00:22:22,867 --> 00:22:25,652
Në thelb, raca njerëzore
po degjenerohet,

355
00:22:25,653 --> 00:22:28,705
gjenomi njerëzor po
ndryshket tama si makinë.

356
00:22:30,157 --> 00:22:32,660
A mund ta zgjidhë këtë problem
seleksionimi natyror?

357
00:22:33,037 --> 00:22:34,275
Jo.

358
00:22:34,276 --> 00:22:35,806
Pa mendo për një dhomë
plot me njerëz.

359
00:22:35,807 --> 00:22:40,327
Tani vrisni vetëm ata të cilët kanë
mutacions më të këqija ose më të dukshme.

360
00:22:40,577 --> 00:22:41,917
Ç'të mbetet akoma?

361
00:22:42,157 --> 00:22:44,867
Një dhomë gjysmë plot me
njerëz të cilët kanë ende

362
00:22:44,868 --> 00:22:47,367
60 deri 100 më shumë
mutacione sesa prindërit.

363
00:22:47,997 --> 00:22:49,917
Nëse çdo njeri ka
shumë mutacione,

364
00:22:50,377 --> 00:22:53,507
dhe nëse çdo brez ka më shumë
mutacione sesa ai i mëparshmi,

365
00:22:54,307 --> 00:22:57,483
e vetmja gjë që mund të bëjë
seleksionimi është ngadalësimi

366
00:22:57,484 --> 00:23:00,608
i degjenerimit duke vrarë më
të këqijtë nga të gjithë. Por

367
00:23:00,977 --> 00:23:04,497
kjo nuk e ndalon dot rritjen e mutacioneve
në popullsi me kalimin e kohës.

368
00:23:04,867 --> 00:23:07,157
Kështu, entropia gjenetike
është e thellë.

369
00:23:07,817 --> 00:23:11,814
Jo vetëm ngaqë ndikon shumë
tek ne personalisht,

370
00:23:11,815 --> 00:23:14,752
bashkë me fëmijët
dhe nipërit tanë,

371
00:23:15,157 --> 00:23:17,836
është vërtet e thellë sepse
është vdekjeprurëse.

372
00:23:17,837 --> 00:23:21,407
Është absolutisht vdekjeprurëse për
teorinë e evolucionit gjenetik.

373
00:23:22,157 --> 00:23:26,017
Sepse do të thotë që punët
po ecin poshtë, jo lart.

374
00:23:26,018 --> 00:23:33,248
[“Pse s'kemi vdekur 100 herë?” Gjenetisti
evolucionar Alexey Kondrashov]

375
00:23:33,249 --> 00:23:36,793
Të gjitha provat e sotme
shkencore tregon si me gisht

376
00:23:36,794 --> 00:23:40,726
kalbjen dhe shkatërrimin e një
projekti origjinal të mirë,

377
00:23:40,727 --> 00:23:43,157
ose si ta thuash, përkeqësimin
e informacionit të mirë.

378
00:23:43,667 --> 00:23:46,167
Por nga erdhi ky informacion
i mirë në fillim?

379
00:23:46,577 --> 00:23:48,577
Si filloi jeta?

380
00:23:48,827 --> 00:23:51,265
Qoftë edhe nën skenarin evolucionar,

381
00:23:51,266 --> 00:23:54,384
qeliza e parë do të duhej të
ishte tmerrësisht i ndërlikuar.

382
00:23:55,091 --> 00:23:57,420
[Përmbledhja e Gjenetikës:]

383
00:23:57,421 --> 00:24:01,413
[‘Informacioni’ nevojitet për jetën,
por nuk del nga proceset e natyrshme]

384
00:24:01,413 --> 00:24:05,439
[Besimi që 98% e gjenomit është
mbeturina ka qenë gabimi shumë i madh]

385
00:24:05,440 --> 00:24:07,673
[Të dyja palët parashikojnë
ngjashmëri gjenetike

386
00:24:07,674 --> 00:24:09,422
midis organizma me
pamje të ngjashme]

387
00:24:09,423 --> 00:24:13,419
[Entropia gjenetike është problem
i thellë për evolucionin]

388
00:24:13,420 --> 00:24:17,402
[Gjenetika është aleate e
fuqishme e modelit të krijimit]

389
00:24:23,854 --> 00:24:28,853
[Origjina e Jetës]

390
00:24:28,854 --> 00:24:36,366
[Origjina e Jetës: A mund ta
shpjegojnë proceset e njohura fizike?]

391
00:24:36,367 --> 00:24:38,528
Teoria e përgjithshme e
evolucionit thotë që të

392
00:24:38,529 --> 00:24:40,917
gjitha gjallesat kanë buruar
nga një qelizë e vetme,

393
00:24:41,117 --> 00:24:43,957
dhe që kjo qelizë ka ardhur
nga diçka si supë fillestare.

394
00:24:44,327 --> 00:24:47,646
Edhe për mua si kimist, problemi
më i vështirë për evolucionin

395
00:24:47,647 --> 00:24:50,796
është origjina e jetës së parë
nga kimikatet jo të gjalla,

396
00:24:50,797 --> 00:24:53,507
dhe kjo quhet zakonisht
evolucion kimik.

397
00:24:53,960 --> 00:24:56,423
Shumica e njerëzve kanë dëgjuar
për eksperimentin Miller-Urey,

398
00:24:56,424 --> 00:24:58,916
i cili gjendet edhe sot në
shumicën e librave shkollorë.

399
00:24:58,917 --> 00:25:01,060
Këta donin të shihnin nëse
molekulat organike mund

400
00:25:01,061 --> 00:25:03,037
të dilnin nga pararendëset joorganike.
Kështu,

401
00:25:03,407 --> 00:25:06,374
morën disa kimikate të thjeshta dhe i
kaluan përmes një dhomëze xixëlluese,

402
00:25:06,667 --> 00:25:10,957
dhe shumica e produkteve që krijuan në fakt
nuk ishin gjë tjetër veç një bitum kaf,

403
00:25:11,247 --> 00:25:15,286
sepse reaksionet e rastësishme kimike
prodhuan molekula të rastësishme,

404
00:25:15,287 --> 00:25:17,276
dhe gjetën vërtet disa
aminoacide, por ama në

405
00:25:17,277 --> 00:25:19,353
një përzierje me forma
të majta dhe të djathta.

406
00:25:19,667 --> 00:25:21,648
Mirëpo ato që nuk gjetën
ishin disa aminoacide

407
00:25:21,649 --> 00:25:23,576
të caktuara të cilat
janë kritike për jetën.

408
00:25:23,577 --> 00:25:27,027
Ato nuk gjetën nukleotida, dhe nuk
gjetën asnjë biomolekulë të madhe.

409
00:25:28,167 --> 00:25:31,656
Që të formohen gjallesa, duhen
shumë molekula gjigande,

410
00:25:31,657 --> 00:25:33,650
gjë që do të thotë që duhet
bashkimi i molekulave

411
00:25:33,651 --> 00:25:35,247
të vogla për të formuar
ato të mëdhatë.

412
00:25:35,817 --> 00:25:39,236
Problemi qëndron këtu, që kimikatet
nuk reagojnë në këtë mënyrë.

413
00:25:39,237 --> 00:25:41,697
Gjithçka që kam mësuar
në kiminë reale tregon

414
00:25:41,698 --> 00:25:44,096
që reaksionet shkojnë
në drejtim të kundërt

415
00:25:44,097 --> 00:25:47,337
nga ajo çfarë kërkohet në mënyrë që jeta
të dalë nga kimikatet jo të gjalla.

416
00:25:48,577 --> 00:25:52,156
Secili kimist i cili do ta tentonte
nuk do të kishte ujë në reaksion,

417
00:25:52,157 --> 00:25:54,448
sepse uji priret ta
shtyjë reaksionin në

418
00:25:54,449 --> 00:25:57,246
drejtim të kundërt, drejt
molekulave të vogla.

419
00:25:57,247 --> 00:26:00,586
Mirëpo supa fillestare, në mënyrë të
pashmangshme do të përmbante shumë ujë.

420
00:26:00,587 --> 00:26:02,628
Kështu është mu vendi i
fundit ku ndonjë kimist i

421
00:26:02,629 --> 00:26:04,917
mirëfilltë do të tentonte të
krijonte proteina ose ADN.

422
00:26:09,957 --> 00:26:12,048
Një problem tjetër tek
evolucioni kimik quhet problemi

423
00:26:12,049 --> 00:26:14,037
i kiralitetit [orientimit
asimetrik të molekulave].

424
00:26:14,037 --> 00:26:18,404
Tani, aminoacidet dhe proteinat
dhe sheqernat në ADN janë të dy

425
00:26:18,405 --> 00:26:22,996
formave të kundërta pasqyrore, si
dora e majtë dhe dora e djathtë,

426
00:26:22,997 --> 00:26:26,011
por të gjitha aminoacidet
e trupit janë të majta,

427
00:26:26,012 --> 00:26:28,996
dhe të gjitha sheqernat
dhe ADN janë të djathta.

428
00:26:28,997 --> 00:26:32,293
Ndërsa një supë fillestare do të kishte
një sasi të barabartë të secilit lloji,

429
00:26:32,294 --> 00:26:36,347
dhe është punë mjaft e vështirë të
nxjerrësh një përzierje me vetëm një lloj.

430
00:26:36,347 --> 00:26:38,737
Tani, supa fillestare nuk i ka
njohuritë e duhura për këtë veçim,

431
00:26:38,737 --> 00:26:41,767
e prandaj është krejt e
papërshtatshme për origjinën e jetës.

432
00:26:43,167 --> 00:26:48,326
Skenari më i zakonshëm për origjinën
evolucionare të jetës quhet bota e ARN-së.

433
00:26:48,327 --> 00:26:52,057
Këtu përfytyrohet një oqean ose
liqen plot me molekula ARN

434
00:26:52,057 --> 00:26:54,758
të cilat janë në gjendje të
riprodhojnë veten dhe të cilat

435
00:26:54,759 --> 00:26:57,326
evoluojnë dalëngadalë në
organizmin e parë riprodhues.

436
00:26:57,327 --> 00:27:00,101
Bota e ARN-së është një
tentativë e dëshpëruar,

437
00:27:00,102 --> 00:27:02,587
një fije e fundit, një
të kapur pas hiçit,

438
00:27:03,267 --> 00:27:05,107
dhe është tërësisht joshkencore.

439
00:27:05,647 --> 00:27:09,621
Nuk ka ARN që të mund ta kopjojë
veten nga blloqet e veta

440
00:27:09,622 --> 00:27:13,255
të ndërtimit pa asnjë proteinë
që ta ndihmë ta bëjë.

441
00:27:13,737 --> 00:27:15,799
Kështu, është i
pandershëm pretendimi i

442
00:27:15,800 --> 00:27:18,327
evolucionistëve që bota e
ARN-së është e mundur.

443
00:27:19,077 --> 00:27:24,187
Ç'është akoma më e keqe, ARN-ja është
më e paqëndrueshme sesa ADN-ja.

444
00:27:24,577 --> 00:27:28,706
Në qelizat tuaja, çdo ditë thyhet
ADN-ja rreth një milion herë.

445
00:27:28,707 --> 00:27:31,369
Shumica prej këtyre thyerjeve
ndreqen me anë të sistemeve tepër

446
00:27:31,370 --> 00:27:33,867
të hollësishme dhe të habitshme
të sistemit brenda qelizës.

447
00:27:34,367 --> 00:27:36,706
Por nëse ARN-ja është më pak
e qëndrueshme sesa ADN-ja,

448
00:27:36,707 --> 00:27:38,822
dhe ADN-së i duhen sisteme
të përkryera riparimi

449
00:27:38,823 --> 00:27:40,767
thjesht për të mbijetuar
me kalimin e kohës,

450
00:27:41,337 --> 00:27:44,097
si vallë mundet një botë me ARN?

451
00:27:44,867 --> 00:27:48,487
Madje, janë tre lloje
blloqesh ndërtimi të ARN-së:

452
00:27:48,487 --> 00:27:52,156
një sheqer, një bazë,
si dhe fosfat,

453
00:27:52,157 --> 00:27:59,156
dhe natyrisht, këto nuk bashkohen për të
krijuar bazat nukleotida që i do ARN-ja.

454
00:27:59,157 --> 00:28:01,515
Kështu, mu në fillim, na
lind problemi qoftë edhe

455
00:28:01,516 --> 00:28:03,827
i themelimit të blloqeve
të ndërtimit të ARN-së.

456
00:28:04,157 --> 00:28:07,306
Edhe përbërëset e blloqeve të ndërtimit
janë shumë të paqëndrueshme,

457
00:28:07,307 --> 00:28:11,447
riboza dhe bazat
zbërthehen shumë shpejt.

458
00:28:12,567 --> 00:28:15,838
Duhen edhe enzimat si
katalizatorë në qelizë,

459
00:28:15,839 --> 00:28:18,684
dhe ARN-ja mund ta
bëjë këtë vetëm pak,

460
00:28:19,037 --> 00:28:23,157
e prandaj evolucionistët i drejtohen kësaj
ideje të botës fillestare të ARN-së.

461
00:28:23,867 --> 00:28:26,898
Por realisht, tek qelizat
e gjalla, enzimat me bazë

462
00:28:26,899 --> 00:28:29,697
proteinash kryejnë pjesën
më të madhe të punës.

463
00:28:30,007 --> 00:28:33,396
Kështu, jeta duhej disi të shkëputej
nga enzimat e ARN-së, gjë për të cilën

464
00:28:33,397 --> 00:28:37,887
ka vetëm pak mbështetje, në enzimat
e mrekullueshme të proteinave.

465
00:28:38,157 --> 00:28:39,586
Si vallë ndodhi kjo, dhe kur?

466
00:28:39,587 --> 00:28:43,387
Një enzimë është molekulë.
Në fakt është katalizator

467
00:28:43,387 --> 00:28:48,247
i cili përshpejton shumë një
reaksion pa u konsumuar vetë.

468
00:28:48,247 --> 00:28:51,516
Po ja, ka disa enzima tepër të
rëndësishme dhe të domosdoshme për jetën

469
00:28:51,517 --> 00:28:55,576
të cilat përshpejtojnë reaksionin me
një faktor prej dhjetë në fuqi 18,

470
00:28:55,577 --> 00:28:57,618
e cila do të thotë që një
reaksion i cili ndodh

471
00:28:57,619 --> 00:28:59,756
për një të njëqindtën e
një sekonde tek gjallesat

472
00:28:59,757 --> 00:29:04,006
do t'i duheshin miliona ose
miliarda vjet pa enzimën,

473
00:29:04,007 --> 00:29:06,707
pra këto enzima duhen
që jeta të ekzistojë.

474
00:29:07,917 --> 00:29:10,756
Në qoftë se seleksionimi natyror
nuk i shpjegon dot këto enzima,

475
00:29:10,757 --> 00:29:15,367
evolucionistëve u mbetet vetëm rastësia.
Po a është e besueshme rastësia?

476
00:29:15,787 --> 00:29:19,046
E pra, ta vëmë re që qoftë edhe gjallesa
më e thjeshtë që mund të ekzistojë

477
00:29:19,047 --> 00:29:23,127
ka nevojë për mbi 350
enzima që të funksionojë.

478
00:29:23,617 --> 00:29:28,167
Si dhe faktin që enzimat përbëhen nga një
sekuencë shumë e saktë aminoacidesh.

479
00:29:28,747 --> 00:29:31,296
Tani mund t'i tregoheshim
shumë bujarë evolucionistit

480
00:29:31,297 --> 00:29:35,807
dhe të presupozonim që vetëm 10 aminoacide
në secilën enzimë duhet të jenë të sakta.

481
00:29:36,917 --> 00:29:41,127
Tani, ta llogarisim probabilitetin
e 350 enzimave, ta themi,

482
00:29:41,128 --> 00:29:44,856
ku vetëm 10 aminoacide janë
të sakta tek çdo enzimë.

483
00:29:44,857 --> 00:29:50,917
Gjasat janë sikur të marrësh me mend
një numër me 5000 shifra herën e parë.

484
00:29:52,667 --> 00:29:55,199
Qoftë dhe një numër PIN
me 4 shifra në kartën

485
00:29:55,200 --> 00:29:57,353
tuaj bankare thuhet
se të mbron mjaft,

486
00:29:57,354 --> 00:30:00,230
dhe banka të tregon nëse
dikush tjetër e ka të saktë,

487
00:30:00,231 --> 00:30:02,687
kjo tregon se duhet
ta keni lënë diku.

488
00:30:02,957 --> 00:30:06,996
Kjo nuk kishte për të ndodhur rastësisht,
kështu, aq më pak një PIN me 5000 shifra?

489
00:30:06,997 --> 00:30:09,097
Ai numri nuk ka për t'u
marrë me mend rastësisht.

490
00:30:13,167 --> 00:30:15,666
Kështu që këtu, lind një problem i
vërtetë i llojit “pulë dhe vezë”

491
00:30:15,667 --> 00:30:21,787
sepse informacioni në ADN
kërkon enzima për ta lexuar,

492
00:30:21,997 --> 00:30:25,207
ndërsa instruksionet për t'i ndërtuar
këto enzima gjenden tek ADN-ja,

493
00:30:25,557 --> 00:30:27,777
e cila nuk mund të
lexohet pa enzima.

494
00:30:28,097 --> 00:30:30,487
Atëherë cila erdhi e para,
enzimat ose ADN-ja?

495
00:30:33,157 --> 00:30:35,426
Shumica e proceseve qelizore,
duke përfshirë dhe

496
00:30:35,427 --> 00:30:37,976
gjëra si kopjimi i ADN-së
dhe sinteza e proteinave,

497
00:30:37,977 --> 00:30:40,227
fuqizohen nga një
molekulë e quajtur ATP,

498
00:30:40,917 --> 00:30:43,816
edhe motori sintazë ATP është
një nga mrekullitë e universit.

499
00:30:43,817 --> 00:30:46,337
Është një motor i vogël elektrik
i cili i duhet çdo gjallese.

500
00:30:46,787 --> 00:30:49,856
Ky motor rrotullues përdor protone
për të përftuar vërtitje,

501
00:30:49,857 --> 00:30:54,342
dhe përdor këtë për t'i bashkuar
molekulat ATP me ato të fosfatit,

502
00:30:54,343 --> 00:30:56,957
duke krijuar ATP, ose
adenozin trifosfati.

503
00:30:57,507 --> 00:31:01,356
E gjithë jeta mbështetet në ATP, ajo
quhet valuta energjike e qelizës,

504
00:31:01,357 --> 00:31:04,587
dhe çdo ditë trupi juaj prodhon
peshën e vet të ATP-së.

505
00:31:05,157 --> 00:31:08,537
Edhe ky motor vepron me
efikasitet prej gati 100%.

506
00:31:09,417 --> 00:31:12,613
ATP është molekulë e
ndërlikuar dhe reaktive

507
00:31:12,614 --> 00:31:15,527
e cila nuk gjendet në
sistemet abiotike,

508
00:31:15,907 --> 00:31:19,156
por pa ATP, jeta nuk
mund të ekzistonte.

509
00:31:19,157 --> 00:31:22,276
Si vendosi jeta ta shfrytëzonte
atë molekulë për energji,

510
00:31:22,277 --> 00:31:24,437
dhe nga e gjeti para se
të mund ta prodhonte?

511
00:31:27,707 --> 00:31:30,204
Nuk mjafton të imagjinosh
skenare ku mund të

512
00:31:30,205 --> 00:31:33,037
përfytyroheshin lindjen
spontane të biokimikateve.

513
00:31:33,447 --> 00:31:35,436
Jeta nuk mbështetet
në biokimikate.

514
00:31:35,437 --> 00:31:39,607
Biokimikate mund të kesh sa të
duash, por jetë nuk do të kesh.

515
00:31:40,157 --> 00:31:43,226
Aminoacide mund të kesh sa të duash,
proteina mund të kesh sa të duash,

516
00:31:43,227 --> 00:31:48,468
supës mund t'i hedhësh edhe ARN,
edhe ADN, madje edhe membrana.

517
00:31:49,567 --> 00:31:51,812
Por e para, ato kurrë
nuk do të rreshtohen në

518
00:31:51,813 --> 00:31:54,157
një qelizë koherente dhe
të mbledhur siç duhet,

519
00:31:54,707 --> 00:31:58,827
po sikur të rreshtoheshin, prapë as që
do t'i afroheshe krijimit të jetës,

520
00:31:59,447 --> 00:32:02,917
sepse ende nuk u ke shtënë
informacion këtyre molekulave.

521
00:32:03,747 --> 00:32:09,856
Tani mendo për informacionin si libra,
pra molekuka boje të shkruara mbi letër.

522
00:32:09,857 --> 00:32:12,166
Informacioni nuk doli
nga molekulat e bojës;

523
00:32:12,167 --> 00:32:15,326
mund të derdhje bojë mbi një faqe dhe
prej saj nuk do të nxirrje ndonjë libër,

524
00:32:15,327 --> 00:32:19,426
sepse informacioni në librat
është rezultat i një mendjeje

525
00:32:19,427 --> 00:32:25,304
e cila ka organizuar këto molekula boje
në germa dhe fjalë, fjali dhe paragrafe.

526
00:32:25,305 --> 00:32:28,806
[Kjo është e pamundur: Proceset e
rastësishme nuk lindin informacion]

527
00:32:28,807 --> 00:32:31,936
Për shembull, qeliza e
gjallë më e thjeshtë,

528
00:32:31,937 --> 00:32:35,207
mikoplazma, ka rreth 600
kilobite informacion.

529
00:32:47,537 --> 00:32:51,207
Është si alfabet; germat
vetë nuk të thonë asgjë.

530
00:32:51,937 --> 00:32:56,217
Informacioni duhet të gjendet në pozitën
e duhur, dhe duhet të interpretohet,

531
00:32:56,217 --> 00:32:59,177
dhe pikërisht kjo po ndodh
në qelizat e gjallesave.

532
00:32:59,407 --> 00:33:01,679
E shihni pra, në kimi
vetëm, nuk ka asgjë që

533
00:33:01,680 --> 00:33:04,055
t'i fuste molekulës ndonjë
informacion me kod.

534
00:33:04,397 --> 00:33:07,477
Edhe sikur të arrije në formimin e
nukleotidave në një supë kimike,

535
00:33:07,927 --> 00:33:11,227
madje edhe sikur t'i
bëje të zinxhiroheshin,

536
00:33:12,307 --> 00:33:14,590
nuk do të kishe asgjë veç një
varg të rastësishëm germash.

537
00:33:14,867 --> 00:33:17,658
Sikur të prisje një kohë shumë
të gjatë, do të krijoje

538
00:33:17,659 --> 00:33:20,400
rastësisht një varg koherent
me një instruksion real,

539
00:33:20,917 --> 00:33:23,316
madje edhe atëherë do të
ishte veç një mesazh i

540
00:33:23,317 --> 00:33:25,867
vetëm i qartë në një det
mesazhesh të rastësishme.

541
00:33:26,157 --> 00:33:28,166
Kjo është e kundërta
e asaj që do jeta.

542
00:33:28,167 --> 00:33:31,697
Jeta kërkon shumë informacione,
të kontrolluara imtësisht,

543
00:33:31,967 --> 00:33:35,807
dhe të mbrojtura—të kopjueshme, dhe të
ndreqshme sa herë që del ndonjë gabim.

544
00:33:36,407 --> 00:33:41,517
Për më tepër e gjithë kjo duhet të jetë e
pranishme herën e parë që shfaqet jeta.

545
00:33:42,587 --> 00:33:46,280
Kur ADN-ja i deshifrua
për herë të parë, edhe

546
00:33:46,280 --> 00:33:48,617
shkencëtarët filluan të shikonin
qelizën e gjallë më të thjeshtë,

547
00:33:48,617 --> 00:33:53,787
ata kujtonin se ndoshta mund të formonim
një qelizë me nja dyqind proteina.

548
00:33:54,287 --> 00:33:56,257
Epo tani numri ka kapur
shifrën prej 400,

549
00:33:56,537 --> 00:34:01,257
madje edhe origjina e një nga këto proteina
nëpërmjet ndonjë procesi të rastësishëm,

550
00:34:01,677 --> 00:34:02,847
nuk ka për të ndodhur

551
00:34:03,157 --> 00:34:05,504
madje edhe në kronikun
universal, edhe sikur

552
00:34:05,505 --> 00:34:07,766
çdo atom i universit
të ishte eksperiment

553
00:34:07,767 --> 00:34:09,643
për periudhën e çdo
dridhjeje të mundshme

554
00:34:09,644 --> 00:34:11,967
molekulare gjatë miliarda
vjetëve të supozuar kohe,

555
00:34:12,337 --> 00:34:15,287
nuk do të nxirrje kurrë asnjë
proteinë, lëre qindra, lëre ADN-në

556
00:34:15,627 --> 00:34:17,257
që të përmbajë kodin e tyre.
Domethënë,

557
00:34:17,647 --> 00:34:22,406
ideja e origjinës së jetës nëpërmjet
proceseve natyrore është ide krejt absurde,

558
00:34:22,407 --> 00:34:24,077
ide absolutisht absurde.

559
00:34:24,787 --> 00:34:27,371
Shumë evolucionistë pretendojnë
që origjina e jetës

560
00:34:27,372 --> 00:34:29,956
nuk përbën pjesë të
evolucionit, por hajde hajde.

561
00:34:29,957 --> 00:34:33,046
Ata besokan që të gjitha gjallesat
paskan dalë nga një qelizë e vetme,

562
00:34:33,047 --> 00:34:35,706
e cila nga ana e saj paska
dalë nga një supë fillestare.

563
00:34:35,707 --> 00:34:39,157
Kështu, duhet të mbrojnë një teori për
ardhjen e jetës nga kimikatet jo të gjalla,

564
00:34:39,157 --> 00:34:41,407
se në rast të kundër materializmi
është i ngordhur fare.

565
00:34:43,457 --> 00:34:46,536
Besimi i evolucionistëve
tek evolucioni kimik,

566
00:34:46,537 --> 00:34:50,717
ky nuk është një pozitë që kanë nxjerrë nga
shkenca, por e kanë nga besimi i verbër,

567
00:34:51,047 --> 00:34:53,107
në thelb, u duhet të
besojnë tek mrekullitë

568
00:34:53,107 --> 00:34:55,767
sepse nuk mund të thërrasin
kiminë e vërtetë për ndihmë.

569
00:34:56,207 --> 00:34:58,560
Evolucionistët akuzojnë
shpeshherë krijimbesuesit

570
00:34:58,561 --> 00:35:00,466
se besojnë në një
‘Zot të boshllëqeve’

571
00:35:00,467 --> 00:35:04,411
ku thonë se pretendojmë që
‘epo kështu e bëri Zoti’

572
00:35:04,412 --> 00:35:07,194
sa herë që ndeshemi me ndonjë proces
të cilin nuk e kuptojmë tamam.

573
00:35:07,497 --> 00:35:10,556
Por shumë herë, kur përballen
me një pyetje pa përgjigje,

574
00:35:10,557 --> 00:35:12,427
një problem siç është
origjina e jetës,

575
00:35:12,997 --> 00:35:15,591
evolucionistët thërrasin të
vetin ‘Darvini i boshllëqeve’.

576
00:35:15,592 --> 00:35:17,456
E shihni pra, gjithçka
dimë për ligjet e kimisë,

577
00:35:17,457 --> 00:35:20,087
për gjenetikën, dhe
statistikën, dhe informatikën,

578
00:35:20,527 --> 00:35:23,677
jep arsye kundër çdo ideje për
daljen e jetës nga jo-jeta.

579
00:35:24,457 --> 00:35:28,406
Por një evolucionist duhet të
besojë se ligjet shkencore shkelen

580
00:35:28,407 --> 00:35:30,576
me qëllim që jeta të dalë
nga kimikatet jo të gjalla.

581
00:35:30,577 --> 00:35:31,847
Mua më tingëllon si besimi.

582
00:35:32,427 --> 00:35:38,616
Mendoj se një nga sfidat më më mëdha për
evolucionin është origjina e jetës së parë,

583
00:35:38,617 --> 00:35:42,387
e ashtuquajtur dalja e jetës
nga ndonjë supë kimikatesh.

584
00:35:42,907 --> 00:35:44,732
Shkencëtarët kanë patur
mundësinë e dekadave

585
00:35:44,733 --> 00:35:46,426
me radhë për ta
riprodhuar në laborator,

586
00:35:46,427 --> 00:35:48,017
por nuk kanë arritur ta bëjnë,

587
00:35:48,447 --> 00:35:52,157
me gjithë kohën që kanë patur, me
gjithë pajisjet e mrekullueshme.

588
00:35:53,157 --> 00:35:55,645
Dhe besoj se kjo është
një provë fantastike që

589
00:35:55,646 --> 00:35:58,400
jeta nuk mund te evoluojë
nga një supë kimikatesh.

590
00:35:58,401 --> 00:36:03,092
[Sikur të arrij të krijoj jetën sintetike
këtu... atëherë do të kem treguar

591
00:36:03,093 --> 00:36:07,353
që nuk nevojitej asnjë inteligjencë
për të krijuar jetën në fillim!]

592
00:36:07,617 --> 00:36:10,525
Shumë evolucionistë pranojnë që
dalja e jetës nga kimikatet jo

593
00:36:10,526 --> 00:36:13,297
të gjalla është një problem
tepër i madh për jetën me tokë,

594
00:36:13,617 --> 00:36:17,726
kështu që janë kapur pas idesë që mbase
jeta ka ardhur nga jashtë tokës,

595
00:36:17,727 --> 00:36:19,857
dhe kjo teori quhet panspermia.

596
00:36:20,537 --> 00:36:23,467
Tani, ka dy variante të kësaj
teorie: njëra është e padrejtuar,

597
00:36:23,727 --> 00:36:26,436
e cila thotë thjesht që
evolucioni kimik ka ndodhur diku,

598
00:36:26,437 --> 00:36:30,257
dhe që jeta u shpërnda
disi mbi tokë si farë.

599
00:36:31,537 --> 00:36:33,385
Tani, në fakt kjo nuk e
zgjidh dot problemin e

600
00:36:33,386 --> 00:36:35,126
daljes së jetës nga
kimikatet jo të gjalla,

601
00:36:35,127 --> 00:36:37,016
vetëm e shtyn drejt
së panjohurës.

602
00:36:37,017 --> 00:36:39,191
Në fakt, e shtyn krejt
përtej shkencës.

603
00:36:39,192 --> 00:36:41,219
Kështu mund të thuash, na
qenka një teori e tipit

604
00:36:41,220 --> 00:36:43,384
“Darvini i boshllëqeve”, dhe
nuk është aspak shkencë.

605
00:36:45,457 --> 00:36:48,696
Një ide tjetër quhet
panspermia e drejtuar,

606
00:36:48,697 --> 00:36:51,034
e cila thotë se jashtëtokësorët
inteligjentë kanë

607
00:36:51,035 --> 00:36:53,747
shpërndarë jetën si farë mbi
tokë nga hapësira e jashtme.

608
00:36:53,997 --> 00:36:57,367
Francis Crick, zbuluesi
kryesor i ADN-së,

609
00:36:57,787 --> 00:36:59,788
është një nga ata
shkencëtarët të cilët morën

610
00:36:59,789 --> 00:37:01,617
vesh që kjo nuk mund
të ndodhte vetvetiu.

611
00:37:02,164 --> 00:37:05,436
Kështu ai dhe shkencëtarë të
tjerë, po hamendësojnë që jeta

612
00:37:05,437 --> 00:37:08,547
inteligjente nga hapësira e
jashtme solli jetë tek toka,

613
00:37:08,917 --> 00:37:13,157
dhe thonë se kjo teori është më e besueshme
sesa ideja e origjinës spontane të jetës.

614
00:37:26,417 --> 00:37:30,031
Evolucionistët të cilët kapen pas
teorisë panspermia e drejtuar, në

615
00:37:30,032 --> 00:37:33,753
fakt pranojnë nënkuptimthi që jeta
është projektuar nga inteligjenca.

616
00:37:34,027 --> 00:37:36,226
I vetmi ndryshim është
fakti që projektuesi është

617
00:37:36,227 --> 00:37:38,207
një jashtëtokësor, dhe
jo Zoti sipas Biblës.

618
00:37:39,457 --> 00:37:41,656
Natyrisht, kjo qenka tepër
e leverdishme për ta

619
00:37:41,657 --> 00:37:43,901
sepse Zoti i Biblës bën
disa kërkesa morale,

620
00:37:43,902 --> 00:37:45,997
ndërsa jashtëtokësorët
nuk i bëjnë aspak.

621
00:37:46,487 --> 00:37:49,282
Kështu që ata mund të shijojnë
të gjitha anët e dobishme

622
00:37:49,283 --> 00:37:51,637
të një projektuesi pa
detyrime morale ndaj tij.

623
00:37:52,297 --> 00:37:55,416
Studimi i origjinës së
jetës është krejt qesharak

624
00:37:55,417 --> 00:37:58,392
në dritën e njohurive tona
të sotme për qelizave

625
00:37:58,393 --> 00:38:01,247
të gjalla më të thjeshta
dhe nevojave të tyre.

626
00:38:01,497 --> 00:38:04,300
Kohët e fundit isha në një
takim ku një shkencëtar i

627
00:38:04,301 --> 00:38:07,166
origjinës së jetës po na
tregonte për studimet e tij,

628
00:38:07,167 --> 00:38:09,677
dhe një profesor ulur pranë
meje më pëshpëriti në vesh,

629
00:38:09,977 --> 00:38:12,737
‘Po ç'dreqin paska të
bëjë kjo me shkencën?’

630
00:38:13,787 --> 00:38:17,497
I gjithë ky studim i origjinave ka të bëjë
më shumë me historinë sesa me shkencën.

631
00:38:18,047 --> 00:38:19,867
Neve na thuhet se rekordi
i fosileve është

632
00:38:19,868 --> 00:38:21,826
regjistri i historisë
evolucionare mbi tokë.

633
00:38:21,827 --> 00:38:23,889
Por të bie në strategy që
asnjë shkëmb asgjëkundi

634
00:38:23,890 --> 00:38:25,787
përmban ndonjë gjurmë
të një supe fillestare.

635
00:38:26,157 --> 00:38:28,796
Nëse evolucioni kimik ka
ndodhur gjatë miliona vjetësh,

636
00:38:28,797 --> 00:38:32,197
dhe nëse shkëmbinjtë formohen ngadalë
dhe fosilet shtohen ngadalë,

637
00:38:32,197 --> 00:38:34,804
atëherë kjo duhet të jenë regjistruar
diku në rekordin e fosileve.

638
00:38:35,305 --> 00:38:37,789
[Përmbledhja e
Origjinës së Jetës]

639
00:38:37,790 --> 00:38:41,520
[Jeta më e thjeshtë e mundshme është
ende marramendësisht e ndërlikuar]

640
00:38:41,520 --> 00:38:45,538
[Biomolekulat nuk dalin nga
reaksionet kimike të rastësishme]

641
00:38:45,539 --> 00:38:49,168
[‘Bota e ARN-së’ nuk është
realiste nga ana shkencore]

642
00:38:49,168 --> 00:38:51,282
[Kimia, gjenetika, fizika,
probabiliteti, informatika, si dhe

643
00:38:51,282 --> 00:38:53,367
gjuhësia, që të gjitha dalin kundër
origjinës spontane të jetës]

644
00:38:53,367 --> 00:38:57,122
Vir lewe om te bestaan, word
ensiemkatalisators benodig

645
00:38:57,123 --> 00:39:00,051
[Informacioni, komunikimi,
dhe gjuha i duhen jetës,

646
00:39:00,052 --> 00:39:02,644
por këto dalin vetëm nga
burime inteligjente]

647
00:39:09,094 --> 00:39:11,910
[Rekordi i fosileve]

648
00:39:11,911 --> 00:39:18,416
[Rekordi i Fosileve: A tregon një
ecuri të qartë evolucionare?]

649
00:39:18,417 --> 00:39:21,917
Shumë njerëz duket se besojnë që fosileve
u duhet shumë kohë për t'u formuar,

650
00:39:21,917 --> 00:39:23,666
mijëra, miliona vjet
për t'u formuar.

651
00:39:23,667 --> 00:39:26,313
Megjithatë, vetë ekzistenca
e një fosili është në

652
00:39:26,314 --> 00:39:29,067
fakt provë që diçka ka
ndodhur shumë, shumë shpejt.

653
00:39:29,707 --> 00:39:34,167
Kur ngordh një organizëm, të gjitha pjesët
e ambientit përpiqen ta shkatërrojnë.

654
00:39:34,497 --> 00:39:36,386
Ja moti, ja erozioni,

655
00:39:36,387 --> 00:39:40,117
ja kafshët e ndryshme të cilat do
të vijnë e ta shqyejnë fosilin.

656
00:39:40,867 --> 00:39:43,827
Por sapo ngordh organizmi,
nëse mbulohet nga sedimenti

657
00:39:44,267 --> 00:39:47,907
dhe mbrohet nga ambienti, atëherë
procesi i fosilizimit mund të fillojë.

658
00:39:47,907 --> 00:39:50,586
Madje e dimë nga shembujt
e sotëm që fosilizimi,

659
00:39:50,587 --> 00:39:53,156
d.m.th. ngurtësimi i
kockës ose i guackës,

660
00:39:53,157 --> 00:39:56,486
në fakt mund të ndodhë shumë,
shumë shpejt, brenda pak muajsh.

661
00:39:56,487 --> 00:39:58,685
Meqenëse e dimë që fosilet
duhet të formohen

662
00:39:58,686 --> 00:40:00,787
shpejt thjesht për t'u
bërë ndopak fosile,

663
00:40:01,277 --> 00:40:04,536
e dimë si pasojë që shkëmbinjtë
ku formohen fosilet

664
00:40:04,537 --> 00:40:06,557
duhet të jenë vetë të
formuar shpejt gjithashu.

665
00:40:06,997 --> 00:40:08,787
Kështu, krijimbesuesit
të cilët studiojnë

666
00:40:08,788 --> 00:40:10,707
rekordin gjeologjik dhe
shtyllën gjeologjike

667
00:40:10,947 --> 00:40:13,737
mund të bien dakord me disa nga
kolegët tanë evolucionarë për diçka:

668
00:40:14,077 --> 00:40:15,287
renditja e fosileve.

669
00:40:15,647 --> 00:40:18,616
Por ajo ku do të biem
ndesh janë epokat

670
00:40:18,617 --> 00:40:21,447
të cilat kolegët e mi evolucionarë
ua atribuojnë këtyre shkëmbinjve,

671
00:40:21,747 --> 00:40:23,747
por jo vetë renditjen e tyre

672
00:40:24,817 --> 00:40:28,007
Çarls Darvini tha që rekordi i
fosileve do të tregonte evolucionin,

673
00:40:28,267 --> 00:40:30,458
kurse në fakt atë
kohë nuk e tregonte,

674
00:40:30,459 --> 00:40:32,727
dhe ai parashikonte se do ta
tregonte me kalimin e kohës,

675
00:40:32,728 --> 00:40:34,066
por dihet se nuk e tregon sot.

676
00:40:34,067 --> 00:40:37,746
Kështu parashikimi i tij nuk është
vërtetuar nga kërkimet e mëvonshme.

677
00:40:37,747 --> 00:40:41,407
Kemi gjetur miliona
fosile por nuk gjejmë

678
00:40:41,627 --> 00:40:45,466
shkallëzimin e hollë të ndryshimit
nga një lloj themelor në një tjetër,

679
00:40:45,467 --> 00:40:50,237
dhe në fakt ky është një problem shumë
i madh për gjithë idenë e evolucionit.

680
00:40:50,747 --> 00:40:53,446
Janë diferencat e shkallës
së madhe midis kafshëve,

681
00:40:53,447 --> 00:40:55,406
këto diferenca në
nivelin e filumit,

682
00:40:55,407 --> 00:40:58,666
të cilat duhet të na jepnin shembujt më
të mirë të tranzicioneve evolucionare.

683
00:40:58,667 --> 00:41:01,007
Duhen më shumë
tranzicione që të ndahet

684
00:41:01,277 --> 00:41:06,017
nga diçka si kandil deti në diçka
si artropod, si karavidhe.

685
00:41:06,697 --> 00:41:09,806
Janë pikërisht këto diferenca
të shkallës së gjerë

686
00:41:09,807 --> 00:41:11,746
ato të cilat kanë
sasinë më të vogël të

687
00:41:11,747 --> 00:41:13,977
bazave evidenciale për
evolucionin darvinian.

688
00:41:17,577 --> 00:41:20,493
Një nga problemet më të
pazgjidhshme të paleontologjisë

689
00:41:20,494 --> 00:41:22,577
është një që e ka
shpikur vetë Darvini.

690
00:41:23,107 --> 00:41:26,836
Kur Darvini shkroi librin “Origjina e
Specieve”, ai dinte për një grup fosilesh

691
00:41:26,837 --> 00:41:29,287
ulët në shtyllën gjeologjike,
i cili quhet Epoka Kambriane.

692
00:41:29,644 --> 00:41:32,746
Meqenëse Darvini besonte që të gjitha
kafshët kishin paraardhës të përbashkët,

693
00:41:32,747 --> 00:41:35,299
ai besonte si pasojë që
kafshët e Kambrianes duhet të

694
00:41:35,300 --> 00:41:37,901
ketë pasur dhe paraardhës nië
shkëmbinjtë poshtë tyre.

695
00:41:38,757 --> 00:41:40,937
Ta vëmë shpërthimin kambrian
në kontekst, ta mendojmë

696
00:41:40,938 --> 00:41:42,957
historinë e tokës si një
fushë futbolli amerikan,

697
00:41:43,305 --> 00:41:46,124
sispas sistemit të tokës së
vjetër, fillimi i tokës në zonën

698
00:41:46,125 --> 00:41:48,807
e njërës anë ndodhi para katër
e gjysmë miliardë vjetësh,

699
00:41:49,377 --> 00:41:51,407
dhe koha e sotme ndodhet
në zonën e anës tjetër.

700
00:41:51,859 --> 00:41:55,536
Kambrianja fillon në anë e largët
e fushës vijën 12-metërshe

701
00:41:55,537 --> 00:41:58,793
të skuadrës kundërshtare dhe
shtrihet një metër plot.

702
00:41:59,560 --> 00:42:01,868
Mirëpo shpërthimi kambrian,
ku shohim shfaqjen e parë

703
00:42:01,869 --> 00:42:04,026
të të gjitha këtyre planeve
të ndryshme shtazore,

704
00:42:04,027 --> 00:42:06,407
të këtyre ndarjeve në
nivelin e filumeve,

705
00:42:07,147 --> 00:42:08,697
ndodh brenda vetëm 10 cm.

706
00:42:09,557 --> 00:42:10,827
Nuk është as metri i plotë.

707
00:42:11,477 --> 00:42:14,854
Kështu, gjatë 10 cm the të
cilët përfaqësojnë shpërthimin

708
00:42:14,855 --> 00:42:17,736
kambrian, kjo fetë e
ngushtë kohe në gjeologji,

709
00:42:17,737 --> 00:42:20,586
na shfaqen për herë të parë kafshë
të cilat ndryshojnë po aq shumë

710
00:42:20,587 --> 00:42:24,747
nga njëra-tjetra sa mollusqet dhe guackat
e midhjeve nga kandilat e detit.

711
00:42:25,157 --> 00:42:27,622
Këto janë ndryshime të
stërmëdha anatomike të

712
00:42:27,623 --> 00:42:30,035
cilat gjoja ndodhin
brenda një hapësire kohe

713
00:42:30,467 --> 00:42:33,477
ndërsa në fusha të
tjera, diskutohet nëse

714
00:42:33,917 --> 00:42:36,787
njerëzit dhe gorillat kanë patur
një paraardhës të përbashkët.

715
00:42:37,157 --> 00:42:41,071
E cila është një ndryshim i vogël
anatomikisht, në krahasim me ndarjet masive

716
00:42:41,072 --> 00:42:44,123
në nivelin trupor të cilat i shohim të
shfaqen për herë të parë në kambriane.

717
00:42:44,337 --> 00:42:48,737
Por në fakt, në shkëmbinjtë parakambriane
nuk ka pararendës të faunës kambriane.

718
00:42:49,157 --> 00:42:52,667
Parakambrianja thuhet se përfaqëson nja
dy miliardë vjet histori, e megjithatë

719
00:42:52,987 --> 00:42:55,956
ajo nuk na tregon asgjë më shumë sesa
algat e kaltra-jeshile dhe bakteret,

720
00:42:55,957 --> 00:42:59,117
ndoshta disa gjëra të tjera të
hedhura vonë në parakambriane.

721
00:42:59,817 --> 00:43:03,467
Kështu, diçka që dëgjohet shumë është ideja
që ndoshta paraardhësit e faunës kambriane

722
00:43:04,097 --> 00:43:07,907
kishin trupa të buta kështu që nuk kanë
lënë pas asnjë mbetjeqë të fosilizohet.

723
00:43:07,908 --> 00:43:10,156
Edhe Darvini tek “Origjina
e Specieve” ka thënë,

724
00:43:10,157 --> 00:43:13,226
“Nuk mund të ruhet asnjë
organizëm tërësisht i butë.”

725
00:43:13,227 --> 00:43:15,807
Por kjo është budallallëk,
sepse madje edhe ai e dinte

726
00:43:15,807 --> 00:43:17,776
se valëvitjet e fosilizuara
të rërës e madje edhe

727
00:43:17,776 --> 00:43:19,916
pikat e shiut të fosilizuara
ruhen në shkëmbinj.

728
00:43:19,917 --> 00:43:24,197
Dhe sot, kemi fosile të kandilave të detit,
të krimbave, mu nga rekordi i fosileve.

729
00:43:25,957 --> 00:43:28,139
Ngaqë shpërthimi kambrian
qëndron si një provë

730
00:43:28,140 --> 00:43:30,156
e fortë kundër parashikimeve
evolucionare,

731
00:43:30,157 --> 00:43:32,079
në fakt është pikërisht
ajo që do të prisnin

732
00:43:32,080 --> 00:43:33,747
krijimbesuesit nga
rekordi i fosileve.

733
00:43:34,457 --> 00:43:36,556
Nëse Përmbytja e Noeut ka
krijuar pjesën më të madhe

734
00:43:36,557 --> 00:43:38,436
të fosileve dhe shkëmbinjve
tanë sedimentarë,

735
00:43:38,437 --> 00:43:40,940
atëherë do të prisnim që,
tek fillon Përmbytja

736
00:43:40,941 --> 00:43:43,136
në oqean dhe shtyhet
drejt kontinenteve,

737
00:43:43,137 --> 00:43:45,727
ajo do të rrëmbente
këto ekosisteme detare,

738
00:43:46,157 --> 00:43:48,346
duke i varrosur në sediment
dhe duke i shtyrë më lart

739
00:43:48,347 --> 00:43:52,237
mbi tokë të thatë, ku do të fosilizoheshin
e bëheshin shkëmbinj sedimentarë.

740
00:43:52,766 --> 00:43:55,554
Ajo që na intereson kaq shumë tek
shpërthimi i kambrian është fakti që

741
00:43:55,555 --> 00:43:58,637
kur hedhim vështrimin dhe
shohin në këta 10 cm të parë,

742
00:43:58,638 --> 00:44:00,826
shfaqjen e gjithë këtyre
filumeve të ndryshme shtazore,

743
00:44:00,827 --> 00:44:02,917
ky është një ekosistem i
ndërlikuar dhe i plotë.

744
00:44:02,918 --> 00:44:05,266
Nuk është ndonjë organizëm
i vetëm i cili del në pah

745
00:44:05,267 --> 00:44:07,866
dhe pastaj krijon një organizëm
tjetër, dhe pastaj një të tretë.

746
00:44:07,867 --> 00:44:11,597
Është një komplet i tërë organizmash
të cilët ndodheshin në një vend,

747
00:44:11,887 --> 00:44:15,737
u varrosën në mënyrë katastrofale, dhe
mbetjet e tyre u shtynë në kontinente.

748
00:44:16,387 --> 00:44:20,636
Karakteristikat themelore të rekordit
të fosileve: shfaqja e papritur.

749
00:44:20,957 --> 00:44:24,483
There’s an absence of
transitions leading to the

750
00:44:24,484 --> 00:44:28,011
first appearance of a
particular kind of animal.

751
00:44:28,537 --> 00:44:33,786
And the other feature is that fossils
basically stay the same ëithin their kinds.

752
00:44:33,787 --> 00:44:36,437
Mund të kenë disa variacione,
por ato janë të vogla

753
00:44:36,707 --> 00:44:43,767
krahasuar me atë që pritet nëse evolucion
nga amebat në njerëz ka ndodhur vërtet.

754
00:44:44,327 --> 00:44:47,007
Evolucionistët arsyetojnë se rekordi
i fosileve është i paplotë,

755
00:44:47,417 --> 00:44:50,047
por kjo nuk është më ndonjë
përgjigje adekuate për këtë,

756
00:44:50,287 --> 00:44:54,056
sepse kemi milionë fosile
të cilat janë gjetur.

757
00:44:54,057 --> 00:44:59,362
Dhe sa më shumë fosile që gjejmë, aq më
qartë duket që tranzicionet mungojnë.

758
00:45:00,367 --> 00:45:02,727
Ideja e specieve tranzicionale
ose të lidhjeve munguese

759
00:45:02,937 --> 00:45:05,866
ka mbi 100 vjet që është
ngulitur në mendjen e publikut.

760
00:45:05,867 --> 00:45:09,816
Shumica e zbulimeve të hershme nuk i
kanë qëndruar sprovës së kohës, si

761
00:45:09,817 --> 00:45:11,926
Njeriu Piltdown, Njeriu Nebraska

762
00:45:11,927 --> 00:45:13,926
Edhe sot qarkullojnë
shumë pretendime, por

763
00:45:13,927 --> 00:45:17,416
shumica prej këtyre, shumica
e pretendimeve aktuale,

764
00:45:17,417 --> 00:45:21,957
bien brenda idesë së krijimbesuesve
për variacionin brenda një lloji.

765
00:45:22,287 --> 00:45:27,007
Po të zgjidhja tre fosile vërtet të
famshme, vetëm nga dekada e sapokaluar,

766
00:45:27,327 --> 00:45:30,457
do të më duhej të zgjidhja Ida,
e cila ka qenë qartë lemur,

767
00:45:31,157 --> 00:45:34,219
Puijila, e cila gjoja
është paraardhësi i

768
00:45:34,220 --> 00:45:37,648
fokave tanë, por e cila
duket vërtet si vidër,

769
00:45:38,388 --> 00:45:40,880
edhe Tiktaalik, të cilin u
munduan ta shfrytëzonin

770
00:45:40,881 --> 00:45:43,433
si dajak me të cilin t'i
rrihnin krijimbesuesit.

771
00:45:43,824 --> 00:45:46,116
Por më vonë, disa evolucionistë
gjetën gjurmë këmbësh

772
00:45:46,117 --> 00:45:48,647
të një kafshe katërkëmbëshe
në disa shkëmbinj në Poloni

773
00:45:48,647 --> 00:45:50,492
të cilët evolucionistët
i kishin datuar si

774
00:45:50,493 --> 00:45:52,597
milionë vjet më të vjetër
sesa Tiktaalik. Kështu

775
00:45:53,207 --> 00:45:55,617
jo vetëm që Tiktaalik nuk
ka qenë tranzicional,

776
00:45:56,177 --> 00:45:59,867
por tani për tani nuk ka
kandidat për këtë tranzicion.

777
00:46:00,277 --> 00:46:03,347
Ajo që shohim vërtet është
dëshmi për pemishten e krijimit

778
00:46:03,617 --> 00:46:05,916
ku ka variacione
brenda një lloji,

779
00:46:05,917 --> 00:46:08,576
disa specie të ndryshme
kuajsh, e kështu me radhë.

780
00:46:08,577 --> 00:46:12,706
Kështu pra, rekordi i fosileve të kuajve
përputhet tamam me konceptin e një

781
00:46:12,707 --> 00:46:14,602
lloji themelor të krijuar
kuajsh i cili është

782
00:46:14,603 --> 00:46:16,747
zhvilluar në specie të
ndryshme me kalimin e kohës.

783
00:46:17,107 --> 00:46:19,556
Tani, hidhjani kësaj përzierjeje
ato të quhen fosile të gjalla

784
00:46:19,557 --> 00:46:21,727
dhe e gjithë ideja evolucionare
mjegullohet goxha.

785
00:46:22,047 --> 00:46:24,797
Këto janë fosiile të cilat
thuhet se janë milionë vjeçe,

786
00:46:25,167 --> 00:46:27,376
mirëpo duken shumë të
ngjashme me të ashtuquajturat

787
00:46:27,377 --> 00:46:29,133
pasardhëse të cilat
rrojnë ende sot.

788
00:46:29,134 --> 00:46:32,175
Gaforret patkua kanë ekzistuar
në formën e tyre themelore

789
00:46:32,176 --> 00:46:34,047
për një periudhë kohe e cila
pretendohet të jetë milionë vjet.

790
00:46:34,047 --> 00:46:38,416
E njëjta gjë ndodh tek pilivesat, kelakanti
si dhe shumë, shumë gjëra të tjera.

791
00:46:38,417 --> 00:46:40,730
Tani, nëse gjithë këto
krijesa nuk kanë ndryshuar

792
00:46:40,731 --> 00:46:42,859
gjatë milionë vjetësh,
ku ndodhet evolucioni?

793
00:46:44,157 --> 00:46:46,542
Këto shtrihen nëpër
500 milionë vjet të

794
00:46:46,543 --> 00:46:49,287
supozuara kohe, sipas
teorisë së evolucionit.

795
00:46:49,667 --> 00:46:52,637
Kemi gjëra të tilla si
kandila deti dhe yje deti,

796
00:46:53,006 --> 00:46:55,311
si dhe gjithfarë gjërash
të cilat në fakt

797
00:46:55,312 --> 00:46:57,301
janë të njëjta sot me ato
që gjenden nën rekordin

798
00:46:57,302 --> 00:46:58,917
e fosileve gjoja para
qindra milionë vjetësh.

799
00:46:58,917 --> 00:47:02,706
Dhe brenda këtij historiku, një krimb
qenka shndërruar në ty dhe mua,

800
00:47:02,707 --> 00:47:03,837
sipas evolucionit,

801
00:47:04,212 --> 00:47:07,157
gjë për të cilën nuk ka asgjë në rekordin
e fosileve për të treguar se ka ndodhur.

802
00:47:08,287 --> 00:47:10,166
Shumë njerëz pretendojnë se

803
00:47:10,167 --> 00:47:12,221
mbase kafsha është e
përshtatur puqur me ambientin

804
00:47:12,222 --> 00:47:14,266
e vet, kështu që nuk kishte
nevojë të ndryshonte.

805
00:47:14,267 --> 00:47:15,617
Por kjo është budallallëk.
Po ja,

806
00:47:15,917 --> 00:47:18,886
disa prej këtyre specieve kanë
mbijetuar episodet më të mëdha

807
00:47:18,887 --> 00:47:22,136
të ndryshimit të klimës dhe të katastrofave
në historinë e tokës, si p.sh.

808
00:47:22,137 --> 00:47:24,276
i supozuari meteor i cili
ka goditur tokën para

809
00:47:24,277 --> 00:47:26,417
65 milionë vjetësh duke
zhdukur dinozaurët, ose

810
00:47:26,767 --> 00:47:29,451
ngjarjen zhdukëse në fund
të Permianes kur 99% e

811
00:47:29,452 --> 00:47:32,082
të gjitha specieve mbi
Tokë gjoja janë zhdukur.

812
00:47:32,857 --> 00:47:36,031
Nuk ka patur asnjë ambient i
qëndrueshëm në të cilin të jetohet

813
00:47:36,032 --> 00:47:38,476
gjatë gjithë historisë së
Tokës, kështu që kafshët

814
00:47:38,477 --> 00:47:41,737
duhetë të evoluonin për t'iu
përshtatur mjedisit që të mbijetonin.

815
00:47:42,217 --> 00:47:44,794
Por jo vetëm kaq, specie të
tjera thuhet se kanë evoluar

816
00:47:44,795 --> 00:47:47,156
mënyra për t'i ngrënë speciet
më të vjetra, atëherë

817
00:47:47,157 --> 00:47:49,098
si mund të kishin mbetur
të pandryshuara gjatë

818
00:47:49,099 --> 00:47:51,207
kohës që rreth tyre po
ndryshonte gjithçka tjetër?

819
00:47:54,487 --> 00:47:57,189
Një 'ikonë' e madhe evolucionare
është i ashtuquajturi

820
00:47:57,190 --> 00:47:59,625
evolucion i njerëzve nga
krijesa si majmunët,

821
00:48:00,357 --> 00:48:02,916
por nuk njoh asnjë paleontolog sot i cili
do të ishte në gjendje të vizatonte atë

822
00:48:02,917 --> 00:48:06,262
seri të patrazuar tranzicionale
që pamë në dekada të mëparshme.

823
00:48:06,827 --> 00:48:09,144
Sot në pemën evolucionare
të historisë njerëzore

824
00:48:09,145 --> 00:48:11,223
janë kaq shumë specie
të ashtuquajtura,

825
00:48:11,224 --> 00:48:12,741
saqë zor se mund t'i listosh të gjitha.

826
00:48:12,742 --> 00:48:14,397
Por le të zgjedhim vetëm
më të favorizuarin,

827
00:48:14,398 --> 00:48:16,066
Njeriu Neandertal.
[“Restaurimi ideal” —1875]

828
00:48:16,067 --> 00:48:18,463
Në fillim ai u portretizua
si gjysmë majmun,

829
00:48:18,464 --> 00:48:20,626
një kushëri i largët, një
njeri vërtet shpellor.

830
00:48:20,627 --> 00:48:22,747
Por sot, gjithçka ka ndryshuar.

831
00:48:23,237 --> 00:48:25,146
Paleontologë të ndryshme
përpiqen të arsyetojnë

832
00:48:25,147 --> 00:48:27,131
se Neandertalët bënin
piktura nëpër shpella,

833
00:48:27,132 --> 00:48:28,904
varrosnin të vdekurit e
tyre me ceremoni duke

834
00:48:28,905 --> 00:48:30,596
drejtuar kokat e tyre
nga lindja e diellit,

835
00:48:30,597 --> 00:48:33,696
sajonin vegla muzikore, dinin të
rregullonin e shfrytëzonin zjarrin,

836
00:48:33,697 --> 00:48:36,877
kontrollonin terrenin për minerale
të rralla që të bënin kozmetika.

837
00:48:38,087 --> 00:48:40,616
Ky nuk është Njeriu Neandertal
që njihja ndërsa rritesha.

838
00:48:40,617 --> 00:48:43,007
Dhe tani që na ka ardhur
revolucioni gjenetik,

839
00:48:43,217 --> 00:48:46,717
jemi mundësuar të ndërtojmë 5-6
gjenome të ndryshme Neandertali.

840
00:48:47,147 --> 00:48:51,807
Ka prova të forta që njeriu i sotëm
dhe Neandertalët kryqëzoheshin,

841
00:48:51,807 --> 00:48:55,753
d.m.th. jemi e njëjta specie,
sipas vetë përkufizimit.

842
00:48:55,754 --> 00:49:00,142
[Rikonstruksion i sotëm i Neandertalit
në bazë të tomografisë së ndihmuar nga

843
00:49:00,143 --> 00:49:05,076
kompjuteri dhe ndërtimit të sekuencave të
ADN-së (vini re ngjyrën e flokëve dhe syve)]

844
00:49:05,077 --> 00:49:06,966
Neandertalët janë thjesht
një grup familiar i

845
00:49:06,967 --> 00:49:09,315
cili ka jetuar në Evropë
dhe Azi pas Përmbytjes.

846
00:49:09,707 --> 00:49:14,546
Por evolucionisti thotë që këto skelete
Neandertalësh janë dhjetra mijëra vjeçe.

847
00:49:15,277 --> 00:49:19,436
Mirëpo akoma gjejmë ADN në to? Si
gjenetist, them që kjo nuk duhet të ndodhë!

848
00:49:19,437 --> 00:49:21,831
Kjo është shokuese. Por ajo
që të trondit akoma më shumë

849
00:49:22,057 --> 00:49:23,818
është zbulimi i indeve
të buta tek fosile të

850
00:49:23,819 --> 00:49:25,745
cilat thuhet se janë
shumë herë më të vjetra.

851
00:49:26,207 --> 00:49:29,236
Gjatë dekadës së fundit afërsisht,
janë grumbulluar evidenca të

852
00:49:29,237 --> 00:49:33,266
indeve të buta të cilat ruhen
ende brenda kockave dinozaurësh.

853
00:49:33,267 --> 00:49:36,156
Tani në qoftë se këto kocka thuhet
se janë shumë miliona vjeçe,

854
00:49:36,157 --> 00:49:38,810
atëherë indet e buta si
damarët e gjakut dhe

855
00:49:38,811 --> 00:49:42,054
materialet e tjera duhet të
ishin prishur prej kohësh.

856
00:49:42,707 --> 00:49:45,121
Por duke u nisur në vitin
2005 me zbulimin e një

857
00:49:45,122 --> 00:49:47,537
kocke të këmbës së dinozaurit
Tyrannosaurus rex,

858
00:49:47,807 --> 00:49:49,652
ishin këto inde të
ndryshme të buta të cilat

859
00:49:49,653 --> 00:49:51,746
gjendeshin përbrenda, dhe
ende mund të shtriheshin.

860
00:49:51,747 --> 00:49:53,977
Një damar gjaku i cili
mund të kapej me pincetë

861
00:49:54,277 --> 00:49:56,876
dhe mund të shtrihej, do të rikthehej
menjëherë në formën e parë.

862
00:49:56,877 --> 00:49:59,225
[“Kur mendohet mirë për këtë, ligjet
e kimisë dhe të biologjisë dhe

863
00:49:59,226 --> 00:50:01,800
gjithçka tjetër që dimë, thonë që e
gjithë kjo duhet të ishte zhdukur,”]

864
00:50:01,800 --> 00:50:04,956
[“të ishte prishur komplet.”
—Paleontologja Dr. Mary Schweitzer]

865
00:50:04,957 --> 00:50:06,367
U zbuluan më shumë materiale,

866
00:50:06,687 --> 00:50:09,917
lloje të ndryshme proteinash
janë identifikuar në laboratore,

867
00:50:10,207 --> 00:50:13,426
dhe tani po vijnë gjithnjë
e më shumë evidenca nga

868
00:50:13,427 --> 00:50:15,933
një llojllojshmëri e gjerë
tipas të kafshëve të ndryshme

869
00:50:15,934 --> 00:50:18,397
të fosilizuara nga e ashtuquajtura
epoka e dinozaurëve.

870
00:50:18,827 --> 00:50:25,204
Kemi Tyrannosaurus rex, Triceratops,
një dinozaur sqeprosë, madje edhe vezë

871
00:50:25,875 --> 00:50:30,453
nga dinozaurët sauropodë,
qafegjatët, nga Kina.

872
00:50:30,454 --> 00:50:35,316
Kështu pra, me prova në grumbullim e
sipër sot jo vetëm nga Amerika e Veriut,

873
00:50:35,317 --> 00:50:38,800
dhe jo vetëm nga një grup i vetëm
shkëmbinjsh në Amerikën e Veriut, por nga

874
00:50:38,801 --> 00:50:42,055
shumë nivele shkëmbinjsh në rekord,
si dhe nga kontinente të ndryshme,

875
00:50:42,387 --> 00:50:46,497
indet e buta po identifikohen gjithnjë
e më shumë nga kërkuesit paleontologë.

876
00:50:47,707 --> 00:50:52,627
Në vitin 2013, u botua një
kumtesë e shquar e cila faktoi

877
00:50:53,057 --> 00:50:56,767
zbulimin e qelizave kockore dhe të
ADN-së nga kockat e dinozaurëve.

878
00:50:57,207 --> 00:51:01,176
Tani ata kanë vërtetuar praninë e ADN-së
me anë të tre provave kimike të pavarura,

879
00:51:01,177 --> 00:51:04,917
madje kanë gjetur edhe ADN
në disa pjesë të qelizës,

880
00:51:04,917 --> 00:51:06,720
e cila është pikërisht
ajo që do të prisnim ta

881
00:51:06,720 --> 00:51:08,546
gjenim po të ndodhej në
bërthamën e qelizës.

882
00:51:08,547 --> 00:51:11,577
Për më tepër gjetën proteina
të quajtura histone,

883
00:51:11,987 --> 00:51:14,977
ku është mbledhur
spiralja e ADN-së

884
00:51:15,312 --> 00:51:17,759
tek qelizat e dinozaurëve. Kjo
nuk do të gjendej tek bakteret,

885
00:51:17,759 --> 00:51:20,006
kështu që përjashtohet mundësia
e ndotjes së mostrave.

886
00:51:22,367 --> 00:51:26,416
Me një fjalë, eksperimentet e kohëve të
fundit për shpejtësinë e prishjes së ADN-së

887
00:51:26,417 --> 00:51:31,196
tregojnë që as edhe në kushtet ideale,
ADN-ja nuk do të qëndronte aspak

888
00:51:31,197 --> 00:51:34,157
gjatë gjithë kohës së supozuar
pasi dinozaurët u zhdukën.

889
00:51:34,437 --> 00:51:38,227
Këto kushte ideale janë temperatura
shumë më të ulta sesa ngrirja.

890
00:51:38,627 --> 00:51:42,226
Tani aktualisht, dinozaurët thuhet se
kanë jetuar në klima shumë të ngrohta,

891
00:51:42,227 --> 00:51:45,937
dhe ngrohja do të thotë kalbjen
akoma më të shpejtë të ADN-së.

892
00:51:46,447 --> 00:51:49,926
Prandaj prania e ADN-së
tek kockat e dinozaurëve

893
00:51:49,927 --> 00:51:53,217
përbën një provë shumë të fortë
kundër kronikut të milionë vjetëve.

894
00:51:54,917 --> 00:51:59,087
150 vjet pas Darvinit,
tranzicionet ende mungojnë,

895
00:51:59,577 --> 00:52:02,786
dhe rekordi i fosileve ende nuk përputhet
me evolucionin gjatë miliardë vjetësh.

896
00:52:02,787 --> 00:52:05,956
Por shkëmbinjtë në të
cilët gjenden fosilet

897
00:52:05,957 --> 00:52:08,927
përdoren shpesh si provë
e miliardë vjetëve kohe.

898
00:52:09,638 --> 00:52:12,014
[Përmbledhja e
Rekordit të Fosileve:]

899
00:52:12,015 --> 00:52:16,012
[Evidenca e proceseve
të shpejta nga fosilet]

900
00:52:16,013 --> 00:52:17,843
[Tranzicionet më të
mëdha evolucionare

901
00:52:17,844 --> 00:52:20,023
përfaqësohen nga numri
më i vogël i specieve]

902
00:52:20,024 --> 00:52:22,149
[Shumica e filumeve të
gjalla shfaqen papritur

903
00:52:22,150 --> 00:52:24,020
brenda një kohe të
shkurtër gjeologjike]

904
00:52:24,021 --> 00:52:28,018
[Rekordi i fosileve përputhet më
mirë me pemishten e krijimit]

905
00:52:28,019 --> 00:52:32,026
[Fosilet e gjalla nuk kanë shumë kuptim
brenda botëkuptimit evolucionar]

906
00:52:32,027 --> 00:52:36,031
[Fosilet me inde të buta mohojnë
krejtësisht historikun evolucionar]

907
00:53:29,503 --> 00:53:32,641
[Rekordi gjeologjik]

908
00:53:32,642 --> 00:53:37,746
[Rekordi gjeologjik: Provë e milionë
vjetëve apo e një katastrofe të vonshme?]

909
00:53:37,747 --> 00:53:41,286
Epo në fillim, gjeologët e
hershëm besonin tek Bibla,

910
00:53:41,287 --> 00:53:46,077
dhe pranuan tregimin biblik
të historisë si të vërtetë,

911
00:53:46,417 --> 00:53:50,116
kështu që duke u mbështetur tek
ajo, ata arritën në idenë se

912
00:53:50,117 --> 00:53:53,247
ngjarjet kanë ndodhur shpejt,
gjatë krijimit dhe Përmbytjes;

913
00:53:53,537 --> 00:53:56,706
madje zhvilluan disa histori
gjeologjike në bazë të kësaj ideje.

914
00:53:56,707 --> 00:53:59,157
Më vonë, aty nga fillimi i shek.
XIX,

915
00:53:59,157 --> 00:54:02,547
disa njerëz filluan të arsyetonin
që proceset gjeologjike

916
00:54:03,377 --> 00:54:06,086
nga rekordi i shkëmbinjve
mund të shpjegohen vetëm

917
00:54:06,087 --> 00:54:09,427
me anë të proceseve që i
shohim përreth në botën sot.

918
00:54:09,997 --> 00:54:12,677
Kështu njerëzit si
Huttoni ose Lajelli

919
00:54:12,917 --> 00:54:15,677
të cilët mbronin atë që sot
quhet uniformitarianizëm,

920
00:54:15,997 --> 00:54:19,567
ata shikonin ngjarjet gjeologjike
të botës, për shembull,

921
00:54:19,867 --> 00:54:21,850
sa shpesh një lumë i
caktuar dilte nga shtrati

922
00:54:21,851 --> 00:54:23,877
dhe sa sedimente depozitonte
në fushën përreth.

923
00:54:24,387 --> 00:54:26,077
Atëherë ata thoshin, mirë, nëse

924
00:54:26,357 --> 00:54:30,137
2.5 cm sediment u depozitua sivjet,
dhe mot depozitohet 2.5 cm të tjerë,

925
00:54:30,617 --> 00:54:33,366
atëherë kur shikoj shtyllën gjeologjike
dhe shoh një grup shkëmbinjsh

926
00:54:33,367 --> 00:54:36,497
i cili i ngjan disi zonës së
përmbytjes afër një lumi,

927
00:54:36,917 --> 00:54:40,817
më duhet të përdor vetëm ato
norma të cilat i shoh sot

928
00:54:41,107 --> 00:54:43,877
për të vlerësuar sasinë e kohës që
duhej për formimin e këtij shkëmbi.

929
00:54:48,327 --> 00:54:52,707
Për shumë arsye të ndryshme
filozofike dhe teologjike,

930
00:54:53,097 --> 00:54:57,587
uniformitarianizmi zëvendësoi
katastrofizmin ndërsa arsyetonin

931
00:54:57,897 --> 00:55:00,997
efektshëm në shumë
raste që katastrofat,

932
00:55:01,207 --> 00:55:04,157
të cilat nuk përjetoheshin dhe
aq në jetën e përditshme,

933
00:55:04,437 --> 00:55:07,588
nuk mund të përdoreshin për të
shpjeguar rekordin gjeologjik.

934
00:55:07,589 --> 00:55:09,526
Besoj se argumentet e tyre
kanë qenë të gabuara,

935
00:55:09,527 --> 00:55:11,786
por janë të efektshme dhe
dolën fitimtarë të asaj dite.

936
00:55:11,787 --> 00:55:13,973
Edhe për më shumë se
100 vjet më vonë, ky

937
00:55:13,974 --> 00:55:16,317
këndvështrim i rreptë i
uniformitarianizmit,

938
00:55:16,607 --> 00:55:19,037
pra normat e ngadalta
dhe proceset graduale,

939
00:55:19,367 --> 00:55:21,867
mund të ishin të vetmet
shpjegime në gjeologji.

940
00:55:22,707 --> 00:55:26,717
Vetëm aty nga mesi
dhe fundi i shek. XX

941
00:55:27,157 --> 00:55:32,566
fillojmë t'i shohim gjeologët të shkëputen
nga prangat e uniformitarianizmit

942
00:55:32,567 --> 00:55:35,827
duke lejuar katastrofat të
rifitojnë një vend në gjeologji.

943
00:55:36,247 --> 00:55:39,666
Kjo nuk ka ndodhur aq sa do të donim ne,
nuk bëhet fjala për Përmbytjen e Noeut,

944
00:55:39,667 --> 00:55:41,999
por ata kanë filluar të
njohin faktin që katastrofat

945
00:55:42,000 --> 00:55:44,157
kryejnë pjesën më të madhe
të punës gjeologjike.

946
00:55:50,157 --> 00:55:52,347
Erozioni akullnajor
shoqërohet zakonisht

947
00:55:52,677 --> 00:55:56,607
me sipërfaqe të lëmuara dhe brazda
të lëna nga vetë akullnajat.

948
00:55:56,951 --> 00:55:58,891
Por ka dhe një tjetër
karakteristikë erozionale

949
00:55:58,892 --> 00:56:00,436
e cila është shumë
interesante, pra,

950
00:56:00,437 --> 00:56:03,557
ajo që ndodh me ujin e shkrirë i cili
mblidhet në fund të akullnajave.

951
00:56:03,987 --> 00:56:08,327
Nganjëherë ky shpërthen si rrjedhë
e kanalizuar, me rrëke masive.

952
00:56:08,537 --> 00:56:11,447
Tek lëvizin shpejt dhe mbartin
me vete shumë sedimente,

953
00:56:11,757 --> 00:56:15,317
ato janë në gjendje të presin çarje
të këtilla si kjo në këtë kreshtë.

954
00:56:15,647 --> 00:56:19,149
Kështu, kjo ka qenë një kreshtë
e pandërprerë, e cila u pre

955
00:56:19,150 --> 00:56:22,594
mu në mes nga rrëkeja e cila u
dynd nga poshtë akullnajës.

956
00:56:28,207 --> 00:56:32,556
Në vitin 1980 shpërtheu
vullkani Mount St Helens,

957
00:56:32,557 --> 00:56:35,396
dhe nga ky shpërthim i vetëm,

958
00:56:35,397 --> 00:56:39,911
një rrjedhë piroklastike, d.m.th.
një rrjedhë gazi dhe hiri të nxehtë

959
00:56:39,912 --> 00:56:43,378
ndërsa shpërtheu, ajo
la pas rreth 8 mmetra

960
00:56:43,379 --> 00:56:47,713
sedimentesh, të cilat ishin
me shtresa shumë të holla,

961
00:56:48,187 --> 00:56:52,767
edhe kjo u depozitua shumë shpejt,
brenda më pak se një dite.

962
00:56:56,257 --> 00:57:00,424
[Mount St Helens, sot]

963
00:57:00,425 --> 00:57:03,746
[Shpërthimi hoqi me dhunë
një të tretën e malit]

964
00:57:03,747 --> 00:57:06,996
Nga ato që u mësuan në Mt
St Helens, sot kuptojmë që

965
00:57:06,997 --> 00:57:10,927
ka lloj-lloj procesesh gjeologjike të cilat
mund të ndodhin sa hap e mbyll sytë.

966
00:57:11,917 --> 00:57:14,657
Nga formimi i grupeve të
shtresave sedimentare,

967
00:57:14,917 --> 00:57:17,836
konstatojmë që ka
dhjetra metra shkëmbinj

968
00:57:17,837 --> 00:57:22,014
të cilët mund të formohen me petëzime të
imëta dhe shtresa të holla në mes tyre,

969
00:57:22,015 --> 00:57:23,885
të cilat mund të formohen
brenda pak ditësh.

970
00:57:24,537 --> 00:57:28,006
Erozioni i kanioneve të viogla të cilat
u ngjajnë laboratoreve miniaturë

971
00:57:28,007 --> 00:57:31,676
për të kuptuar se si u formuan sistemet më
të mëdha të kanioneve si Kanioni i Madh ose

972
00:57:31,677 --> 00:57:34,436
kanionet e tjera të mëdha të
jugperëndimit të Amerikës.

973
00:57:34,437 --> 00:57:38,207
Ato u formuan brenda ditës në një rast, dhe
në një rast tjetër, brenda nja dy muajsh.

974
00:57:38,707 --> 00:57:44,236
Këto procese na hapin dritaren që t'i
kuptojmë katastrofat e shkallës më të madhe

975
00:57:44,237 --> 00:57:47,098
dhe na ndihmojnë të ndërtojmë një model për
këto katastrofa më të mëdha kur përpiqemi

976
00:57:47,099 --> 00:57:49,743
të përdorim njohuritë tonë gjeologjike
për të shpjeguar Përmbytjen e Noeut.

977
00:58:42,327 --> 00:58:47,157
Si gjeolog, e kam shumë të vështirë
madje të konceptoj sasinë e energjisë

978
00:58:47,537 --> 00:58:50,647
që ka prodhuar
Përmbytja e Noeut.

979
00:58:51,587 --> 00:58:56,355
Por diçka që njohin gjeologët krijimbesues
është fakti që katastrofat e sotme,

980
00:58:56,667 --> 00:58:58,727
ndonëse na japin një
shikim të vogël,

981
00:58:59,317 --> 00:59:01,366
në fakt as që i afrohen
shtrirjes dhe shkallës

982
00:59:01,367 --> 00:59:03,416
së energjisë e cila
lëshohet gjatë Përmbytjes.

983
00:59:04,437 --> 00:59:07,607
Përçarja e burimet të
humnerës së madhe,

984
00:59:08,367 --> 00:59:12,677
do të thotë që vetë Toka po
copëtohet, thyhet, gërmohet,

985
00:59:12,937 --> 00:59:15,927
edhe kontinentet po lëvizin —
vertikalisht, horizontalisht,

986
00:59:16,517 --> 00:59:20,017
duke lëvizur në raport me
njëri-tjetrin, dhe si pasojë,

987
00:59:20,467 --> 00:59:23,247
shumë cunami, njëra pas tjetrës

988
00:59:23,937 --> 00:59:26,168
vazhdojnë të përplasen me
kontinentet dhe t'i shtyjnë

989
00:59:26,169 --> 00:59:28,277
ujërat e përmbytjes sipër tyre.
Bie shiu papushim.

990
00:59:28,577 --> 00:59:32,797
Energjia për të bërë tërmete dhe lloje
të ndryshme katastrofash gjeologjike

991
00:59:33,477 --> 00:59:35,887
do të ishte pa paralel
në botën e sotme.

992
00:59:36,227 --> 00:59:38,966
Kështu që sot, shohim
lëvizjen e kontinenteve

993
00:59:38,967 --> 00:59:41,677
dhe është shumë pak.
Por gjatë Përmbytjes,

994
00:59:42,177 --> 00:59:43,967
nuk bëhet më fjalë për
shkarjen kontinentale.

995
00:59:44,337 --> 00:59:45,797
Është fjala për
vrapimin kontinental,

996
00:59:46,157 --> 00:59:48,407
ku ato lëvizin shumë shpejt

997
00:59:49,097 --> 00:59:53,227
përmes ujërave të përmbytjes duke
shkaktuar gjithfarë kaosi gjeologjik.

998
00:59:54,475 --> 00:59:56,436
Gjatë ngjarjes së pashoqe
të përmbytjes së Noeut,

999
00:59:56,436 --> 00:59:58,607
teoria e tektonikës katastrofale
të pllakave parashikon

1000
00:59:58,607 --> 01:00:01,508
se koret e para përmbytjes
do të tërhiqeshin poshtë

1001
01:00:01,509 --> 01:00:04,188
në mantel, në një proces
të quajtur subduksion.

1002
01:00:05,007 --> 01:00:08,397
Meqë kjo ka ndodhur mjaft vonë,
para vetëm disa mijëra vjetësh,

1003
01:00:08,667 --> 01:00:11,537
korja e ftohtë oqeanike
duhet të jetë ende e ftohtë

1004
01:00:11,807 --> 01:00:14,217
edhe pse ka zbritur në mantelin
e thellë dhe të nxehtë.

1005
01:00:15,337 --> 01:00:18,406
Sizmologët e sotëm kanë
zbuluar që ka vertet

1006
01:00:18,407 --> 01:00:23,466
pllaka të stërmëdha dhe të ftohta shkëmbore
poshtë, afër thelbit të vetë Tokës,

1007
01:00:23,467 --> 01:00:27,946
në zona të cilat duhet të ishin ngrohur
në rast se shumë miliona vjetësh

1008
01:00:27,947 --> 01:00:31,156
ishin ato që i kishin zbritur ato
pllaka, dhe jo Përmbytja e Noeut.

1009
01:00:31,157 --> 01:00:33,889
Fakti që kemi pllaka të
ftohta shkëmbi është

1010
01:00:33,890 --> 01:00:36,197
vërtetim i gjeologjisë
së Përmbytjes,

1011
01:00:36,517 --> 01:00:38,117
dhe jo i gjeologjisë
së epokave të gjata.

1012
01:00:39,417 --> 01:00:42,996
Një parashikim tjetër i habitshëm
i cili është vërtetuar

1013
01:00:42,997 --> 01:00:44,902
lidhur me tektonikën
katastrofale të pllakave

1014
01:00:44,903 --> 01:00:46,767
është ndërrimi i shpejtë
i fushës magnetike.

1015
01:00:47,227 --> 01:00:50,817
Fusha magnetike e Tokës tërheq gjilperat
e busullave tona drejt veriut.

1016
01:00:51,127 --> 01:00:54,152
Por nganjëherë gjatë historisë
së Tokës, i tërheq drejt jugut.

1017
01:00:54,153 --> 01:00:56,487
Gjeologët të cilët besojnë në epoka të
gjata besojnë se ndërrimet magnetike

1018
01:00:56,487 --> 01:00:58,286
kanë ndodhur herë pas here
për qindra milionë vjet

1019
01:00:58,287 --> 01:01:01,167
dhe secilit do t'i
duheshin mijëra vjet.

1020
01:01:02,497 --> 01:01:05,036
Ironikisht, ishin vetë
gjeologë me besime të tilla

1021
01:01:05,037 --> 01:01:06,516
të cilët punonin në
Veriperëndim Paqësor të

1022
01:01:06,517 --> 01:01:08,476
Amerikës të cilët zbuluan
prova të cilat vërtetojnë

1023
01:01:08,477 --> 01:01:11,627
dhe mbështesin ndërrime të
shpejta të fushës magnetike

1024
01:01:11,627 --> 01:01:13,594
të cilat kërkohen në rastin
e Përmbytjes së Noeut.

1025
01:01:14,157 --> 01:01:15,857
Ato po shqyrtonin rrjedha lave,

1026
01:01:16,107 --> 01:01:19,587
madje ato të cilat duan vetëm
nja dy javë për t'u formuar.

1027
01:01:20,227 --> 01:01:23,556
Ato bënë matje nga cipa e lavës
për të parë orientimin magnetik.

1028
01:01:23,557 --> 01:01:28,546
Ata prisnin thuajse të mos shihnin asnjë
ndryshim gjatë futjes më thellë në lavë

1029
01:01:28,547 --> 01:01:31,567
ku brendësia duhet të
ndryshojë vetëm pak.

1030
01:01:31,827 --> 01:01:34,198
Por në vend të kësaj,
zbuluan që cipa e jashtme e

1031
01:01:34,199 --> 01:01:36,786
lavës rreshtohej nga veriu,
kurse brendësia nga jugu.

1032
01:01:36,787 --> 01:01:39,747
Kështu që nga rrjedhat e lavës
kemi prova të cilat vërtetojnë

1033
01:01:40,045 --> 01:01:43,457
që ndërrimi i fushës magnetike
duhet të ndodhë shpejt,

1034
01:01:43,458 --> 01:01:46,539
e cila është pikërisht ajo që presin
gjeologët të cilët besojnë tek Përmbytja.

1035
01:01:48,297 --> 01:01:51,986
Është e mrekullueshme të mendosh që
mund të gjejmë fosile detare si algat

1036
01:01:51,987 --> 01:01:54,216
në shkëmbinjtë më të ulët
të shtyllës gjeologike,

1037
01:01:54,217 --> 01:01:57,676
si dhe fosile detare në majë të
maleve më të larta si Everesti.

1038
01:01:57,677 --> 01:01:59,066
Epo mirë, si arritën atje?

1039
01:01:59,067 --> 01:02:03,107
Evolucionistët thonë që ngritja e ngadaltë
dhe graduale gjatë milionë vjetësh

1040
01:02:03,337 --> 01:02:06,847
çoi në formimin e vargmaleve dhe i
shtyu lart fosilet bashkë me to.

1041
01:02:07,877 --> 01:02:11,207
Por tek vargmalet e sotme
shohim disa gjëra të cilat

1042
01:02:11,437 --> 01:02:13,817
duket se nuk përkojnë me
këtë pikëpamje të zakonshme.

1043
01:02:14,577 --> 01:02:17,886
Shkëmbi është i brishtë;
nuk përkulet shumë kollaj

1044
01:02:17,887 --> 01:02:19,346
po të përpiqesh ta
përkulësh, thyhet.

1045
01:02:19,347 --> 01:02:21,036
Tani, pranohet që në
një shkallë të madhe,

1046
01:02:21,037 --> 01:02:24,197
mund të krijoje disa lakime mjaft
të mëdha në një shkëmb të madh.

1047
01:02:24,717 --> 01:02:26,727
Por këto lakime janë të
ngushta dhe të afërta,

1048
01:02:26,728 --> 01:02:28,610
dhe mund të ecësh nga
njëra anë në tjetrën.

1049
01:02:29,157 --> 01:02:33,447
Ky lloj lakimesh dhe palosjesh pa
thyerjen e shkëmbit të brishtë

1050
01:02:33,904 --> 01:02:35,715
do të thotë që ndoshta
në kohën e formimit të

1051
01:02:35,716 --> 01:02:37,532
lakimit, shkëmbi nuk ka
qenë dhe aq i brishtë.

1052
01:02:37,532 --> 01:02:39,473
Këto mund të kenë qenë
materiale shumë më të buta;

1053
01:02:39,473 --> 01:02:41,633
fundja, u vendosën gjatë
Përmbytjes së Noeut,

1054
01:02:41,847 --> 01:02:43,117
janë ngjeshur,

1055
01:02:43,357 --> 01:02:46,317
u nisën horizontale, por më
vonë, nga lëvizjet tektonike,

1056
01:02:46,627 --> 01:02:50,397
u zhvendosën dhe u përkulën gjatë kohës që
ka të ngjarë të kenë qenë ende të buta.

1057
01:02:50,613 --> 01:02:53,706
Kështu po ta shikojmë nga ky këndvështrim,
ajo që marrim vesh është se

1058
01:02:53,707 --> 01:02:57,657
vargmalet me të vërtetë të larta,
Alpet, Shkëmboret, Himalajat,

1059
01:02:58,157 --> 01:02:59,617
nuk kanë ekzistuar
para Përmbytjes.

1060
01:03:00,047 --> 01:03:03,537
E tërë arsyeja përse
ekzistojnë është Përmbytja.

1061
01:03:17,247 --> 01:03:19,987
Kështu në thelb, kur shohim
gjeologjinë e Tokës,

1062
01:03:20,377 --> 01:03:24,387
konstatojmë që proceset e sotme
nuk shpjegojnë ato që shohim.

1063
01:03:25,537 --> 01:03:30,417
Përkundrazi, ajo që shohim tregon qartë
proceset katastrofale në të kaluarën,

1064
01:03:30,997 --> 01:03:33,686
dhe kur ndalemi të mendojmë
se si mund të ishin këto,

1065
01:03:33,687 --> 01:03:37,442
përputhen tamam me rrëfimin
tek Libri i Zanafillës

1066
01:03:37,443 --> 01:03:40,276
për Përmbytjen e Noeut e cila
ka shkatërruar tërë Tokën.

1067
01:03:40,277 --> 01:03:44,307
Përmbytja fshin nga rekordi
gjeologjik miliona vjetët.

1068
01:03:44,577 --> 01:03:47,397
Ata miliona vjet nevojitet
që të ndodhë evolucioni.

1069
01:03:47,627 --> 01:03:49,807
Pa miliona vjet, s'ka evolucion.

1070
01:04:14,852 --> 01:04:17,330
[Përmbledhje e
Rekordit Gjeologjik:]

1071
01:04:17,331 --> 01:04:21,337
[‘Uniformitarianizmi’ nuk
pranohet më nga të gjithë]

1072
01:04:21,338 --> 01:04:25,340
[Katastrofat e sotme ndihmojnë në modelimin
e proceseve më të mëdha gjeologjike]

1073
01:04:25,341 --> 01:04:29,340
[Shkëmbinjtë e shtrembëruar tregojnë
palosjen e shpejtë të sedimenteve të buta]

1074
01:04:29,341 --> 01:04:33,336
[Shumë prova gjeologjike sugjeron
tektonikën e shpejtë të pllakave]

1075
01:04:33,337 --> 01:04:37,326
[Rekordi shkëmbor përputhet me tregimin
e Zanafillës për Përmbytjen e Noeut]

1076
01:04:42,246 --> 01:04:45,216
[Datimi radiometrik]

1077
01:04:45,217 --> 01:04:50,156
[Datimi radiometrik: Provë e
pakundërshtueshme për milionë vjet?]

1078
01:04:50,157 --> 01:04:52,616
Shumë njerëz kujtojnë
se shkencëtarët

1079
01:04:52,617 --> 01:04:55,056
mund të masin direkt,
nëpërmjet këtyre metodave,

1080
01:04:55,057 --> 01:04:57,157
mosha disamiliardavjeçare
për shkëmbinjtë,

1081
01:04:57,567 --> 01:05:00,917
dhe e përdorin më vonë për të
përgënjeshtruar historinë e Biblës.

1082
01:05:01,387 --> 01:05:02,907
Dhe në fakt nuk
është puna kështu.

1083
01:05:03,217 --> 01:05:06,287
Fizika pas datimit radiometrik është
relativisht e drejtpërdrejtë.

1084
01:05:07,167 --> 01:05:10,736
Kemi një element radioaktiv
i quajtur prind,

1085
01:05:10,737 --> 01:05:15,466
i cili shndërrohet me kalimin e kohës në
një element jo-radioaktiv të quajtur bijë.

1086
01:05:15,467 --> 01:05:20,366
Dhe kjo ndodh me një normë karakteristike
e cila njihet si gjysmë-jeta.

1087
01:05:20,367 --> 01:05:24,396
Kjo është periudha kohore e cila
duhet që gjysma e elementit prind

1088
01:05:24,397 --> 01:05:27,846
të shndërrohet në një sasi të
barabartë të elementit bijë.

1089
01:05:27,847 --> 01:05:30,906
Kështu, me kalimin e kohës,
ulet sasia e prindit në shkëmb

1090
01:05:30,907 --> 01:05:33,397
dhe rritet sasia e
bijës në shkëmb.

1091
01:05:33,917 --> 01:05:36,937
Shkencëtarët mund të përdorin makineri
shumë të fuqishme për të matur

1092
01:05:37,477 --> 01:05:40,727
ose sasitë e drejtpërdrejta të këtyre
dy elementeve ose raporti midis tyre,

1093
01:05:41,097 --> 01:05:43,896
dhe ky raport mund të
përdoret më vonë në një

1094
01:05:43,897 --> 01:05:46,676
përllogaritje teorike
bashkë me gjysmë-jetën

1095
01:05:46,677 --> 01:05:49,397
për të llogaritur një moshë
të supozuar për mostrën.

1096
01:05:50,737 --> 01:05:51,957
Ja disa shembuj.

1097
01:05:52,367 --> 01:05:55,657
karboni-14 radioaktiv kalbet
e kthehet në azot-14.

1098
01:05:56,197 --> 01:05:57,587
Uraniumi kalbet në plumb.

1099
01:05:58,097 --> 01:06:00,887
Kaliumi-40 kalbet në argon-40.

1100
01:06:01,377 --> 01:06:03,997
Dhe të gjitha këto përdoren
në datimin radiometrik.

1101
01:06:05,457 --> 01:06:08,206
Në fakt me këto metoda
nuk e masim vetë moshën,

1102
01:06:08,207 --> 01:06:12,717
masim sasinë e këtyre izotopeve
tek shkëmbinjtë ose fosilet.

1103
01:06:12,947 --> 01:06:16,356
Edhe është pikërisht interpretimi i
cili mbështetet në disa presupozime

1104
01:06:16,357 --> 01:06:18,976
për këto sasi, ai
që na jep moshën.

1105
01:06:18,977 --> 01:06:21,157
Por mosha në fakt nuk
matet drejtpërdrejt.

1106
01:06:21,627 --> 01:06:24,817
Për shumë nga metodat e datimit
radiometrik, një nga presupozimet është

1107
01:06:25,317 --> 01:06:29,166
që në kohën e formimit të shkëmbit
nuk ka patur aspak element bijë,

1108
01:06:29,167 --> 01:06:31,010
gjë që natyrisht
nuk mund ta dimë

1109
01:06:31,010 --> 01:06:34,227
përveçse në rastin kur ndodhemi në vend
dhe mund të marrim një mostër nga shkëmbi

1110
01:06:34,227 --> 01:06:37,027
menjëherë pas formimit,
që ta analizojmë.

1111
01:06:37,757 --> 01:06:41,926
Tani, prania e një sasie të vogël
bijë në kohën e formimit të shkëmbit

1112
01:06:41,927 --> 01:06:44,796
nëse shkëmbi është në
fakt miliardë vjeç,

1113
01:06:44,797 --> 01:06:47,817
nuk do të ndikojë dukshëm
në moshën e llogaritur.

1114
01:06:48,027 --> 01:06:52,157
Por në qoftë se shkëmbi është
në fakt vetëm disa mijëra vjeç,

1115
01:06:52,507 --> 01:06:55,987
qoftë edhe prania e një sasie
shumë, shumë të vogël bijë

1116
01:06:56,217 --> 01:07:00,156
në kohën e formimit të shkëmbit
do të ndikojë së tepërmi

1117
01:07:00,157 --> 01:07:03,157
duke lënë përshtypjen që shkëmbi
është disa miliardë vjeç.

1118
01:07:03,517 --> 01:07:06,036
Një presupozim tjetër i datimit
radiometrik është ideja se

1119
01:07:06,037 --> 01:07:08,905
norma e shndërrimit të
elementit prind në elementin

1120
01:07:08,906 --> 01:07:11,499
bijë ka qenë e pandryshuar
gjatë gjithë kohës.

1121
01:07:12,277 --> 01:07:15,246
Tani, ky është vërtetuar në përgjithësi
në eksperimentet e kaluara,

1122
01:07:15,247 --> 01:07:18,817
por kohët e fundit, disa
shkencëtarë në SHBA dhe në Evropë

1123
01:07:19,687 --> 01:07:23,216
konstatuan që norma e shndërrimit
të të paktën disa prej elementëve,

1124
01:07:23,217 --> 01:07:29,147
e sidomos kobalt-60, cezium-137,
silikon-32, dhe radium-226

1125
01:07:29,497 --> 01:07:31,366
ndryshon vërtet me
kalimin e kohës.

1126
01:07:31,367 --> 01:07:34,377
Tani, ata nuk ia dinë
arsyen, por kanë vënë re

1127
01:07:34,797 --> 01:07:38,607
që norma varion sipas distancës
midis Tokës dhe Diellit.

1128
01:07:39,317 --> 01:07:43,916
Tani, rëndësia e kësaj në lidhje me
datimin radiometrik është se presupozimi

1129
01:07:43,917 --> 01:07:45,927
që norma e shndërrimit
është konstante

1130
01:07:46,297 --> 01:07:48,347
duket qartë se nuk vlen
në planin afatshkudër,

1131
01:07:48,697 --> 01:07:51,416
kështu që mund edhe në mos
vlejë në planin afatgjatë,

1132
01:07:51,417 --> 01:07:54,427
gjë që natyrisht se do t'i
zhvlerësonte moshat e llogaritura.

1133
01:07:59,207 --> 01:08:00,906
Disa prova shtesë për këtë

1134
01:08:00,907 --> 01:08:04,506
vijnë nga një eksperiment i drejtuar
nga Instituti Kërkimor i Krijimit

1135
01:08:04,507 --> 01:08:06,107
ku disa shkencëtarë zbuluan

1136
01:08:06,427 --> 01:08:10,707
kristale zirkon me sasi të
papritura të mëdha helium.

1137
01:08:11,277 --> 01:08:16,396
Tani heliumi është nënprodukt i kalbjes
së uraniumit-238 në plumb-206.

1138
01:08:16,397 --> 01:08:19,827
Dhe duke u nisur nga raporti midis
plumbit dhe uraniumit në këto kristale,

1139
01:08:20,157 --> 01:08:24,157
mosha e llogaritur radiometrike rezultoi
të jetë një miliard e gjysmë vjeçe.

1140
01:08:24,787 --> 01:08:27,706
Mirëpo heliumi shpëton shumë
shpejt prej këtyre kristaleve,

1141
01:08:27,707 --> 01:08:31,147
ndaj nëse kristalet do të ishin
vërtet një miliard e gjysmë vjeçe,

1142
01:08:31,467 --> 01:08:34,687
atëherë gati i gjithë heliumi
duhet të kishte shpëtuar.

1143
01:08:35,157 --> 01:08:37,717
Prandaj sasitë e mëdha
të heliumit që u gjetën

1144
01:08:37,967 --> 01:08:41,864
tregojnë që kristalet nuk mund të
jenë një miliard e gjysmë vjeçe

1145
01:08:41,865 --> 01:08:44,672
dhe që ndoshta shndërrimi
nga uraniumi në

1146
01:08:44,673 --> 01:08:47,815
plumb-206 ka qenë më i
shpejtë në të kaluarën.

1147
01:08:51,476 --> 01:08:54,178
Një presupozim i tretë
është që shkëmbi ka mbetur

1148
01:08:54,179 --> 01:08:56,557
si sistem i mbyllur që
nga koha e formimit.

1149
01:08:56,867 --> 01:09:00,216
Kjo do të thotë që as elementi
prind as elementi bijë

1150
01:09:00,217 --> 01:09:04,306
nuk i është shtuar apo hequr
shkëmbit gjatë historisë së tij

1151
01:09:04,307 --> 01:09:07,826
me anë të disa proceseve
potenciale kimike ose fizike.

1152
01:09:07,827 --> 01:09:10,216
Që të vlerësohet datimi
radiometrik, të gjitha

1153
01:09:10,217 --> 01:09:12,403
këto presupozime duhet
të jenë të vërteta.

1154
01:09:12,827 --> 01:09:15,247
Në rast të kundërt, rezultatet
nuk janë të besueshme.

1155
01:09:15,457 --> 01:09:18,216
Mënyra standarde me të cilën një
gjeolog besimtar tek epoka të gjata

1156
01:09:18,217 --> 01:09:20,091
jep një datë për një
fosil, ta zëmë që

1157
01:09:20,092 --> 01:09:22,606
dinozaurët janë zhdukur
para 65 milionë vjetësh,

1158
01:09:22,607 --> 01:09:24,867
nuk bëhet me anë të datimit
të vetë fosilit, por me anë

1159
01:09:24,868 --> 01:09:27,096
të datimit të shkëmbinjve të
cilët gjenden afër fosilit,

1160
01:09:27,097 --> 01:09:29,787
duke përdorur datat e
shkëmbinjve si kllapa.

1161
01:09:30,027 --> 01:09:32,646
Ata përdorin metodat e datimit
radioaktiv për të thënë se

1162
01:09:32,647 --> 01:09:36,486
ky shkëmb është 65 milionë vjeç,
dhe poshtë tij na paska dinozaurë,

1163
01:09:36,487 --> 01:09:41,496
kështu që dinozaurët nuk mund të jenë
më të rinj sesa 65 milionë vjeç.

1164
01:09:41,497 --> 01:09:43,246
Një pyetje interesante
për të bërë

1165
01:09:43,247 --> 01:09:47,156
do të ishte nëse metodat e datimit
radioaktiv të cilat përdoren për fosilet

1166
01:09:47,157 --> 01:09:50,747
përputhen aktualisht me ato të
cilat përdoren për shkembinjtë.

1167
01:09:51,096 --> 01:09:53,682
Nëse këto të dyja bien dakord,
atëherë mbase gjeologu i moshave

1168
01:09:53,683 --> 01:09:56,027
të vjetra ka një argument të
fortë për moshën e fosileve.

1169
01:09:56,537 --> 01:09:58,448
Por nëse nxirren dy data
të ndryshme për gjëra

1170
01:09:58,449 --> 01:10:00,117
të cilat thuhet se
janë bashkëmoshatare,

1171
01:10:00,517 --> 01:10:02,990
atëherë ose njera është e
drejtë, ose tjetra është

1172
01:10:02,991 --> 01:10:05,471
e drejtë, ose asnjëra prej
tyre s'është e drejtë.

1173
01:10:05,472 --> 01:10:09,576
[Basalt: ‘45 milionë vjeç’]
[Dru: ‘45 mijë vjeç’]

1174
01:10:09,577 --> 01:10:12,047
Shumë njerëz kujtojnë se datimi
me karbon mund të përdoret për

1175
01:10:12,048 --> 01:10:14,558
të datuar gjëra të cilat janë
milionë ose madje miliardë vjeçe.

1176
01:10:15,037 --> 01:10:17,222
Megjithatë, falë
gjysmë-jetës së tij, datimi

1177
01:10:17,223 --> 01:10:19,457
me karbonin mund të
përdoret teorikisht vetëm

1178
01:10:19,837 --> 01:10:23,227
për datimin e gjërave të cilat janë
shumë-shumë disa dhjetra mijëra vjeçe,

1179
01:10:23,457 --> 01:10:27,776
sepse pas kësaj kohe,
carboni-14 është kalbur aq sa

1180
01:10:27,777 --> 01:10:31,537
nuk i mbetet mjaft për t'u
zbuluar, as me pajisjet e sotme.

1181
01:10:32,117 --> 01:10:34,747
Po të përbëhej e gjithë
Toka prej karbonit-14,

1182
01:10:34,997 --> 01:10:37,812
ai mund të zgjatej vetëm
rreth një milion vjet para

1183
01:10:37,813 --> 01:10:40,575
se të zhdukej komplet dhe
nuk mund ta zbulonim më.

1184
01:10:41,367 --> 01:10:45,496
Sidoqoftë, gjejmë herë pas
here karbon-14 tek objekte

1185
01:10:45,497 --> 01:10:47,808
të cilat pretendohet se
janë milionë e madje

1186
01:10:47,809 --> 01:10:49,996
miliardë vjeçe, duke
përfshirë diamantët.

1187
01:10:49,997 --> 01:10:52,196
Por fakti që po
zbulojmë karbon-14

1188
01:10:52,197 --> 01:10:54,767
tregon se ato nuk mund
të jenë aq të vjetra.

1189
01:10:55,157 --> 01:10:59,486
Pra, karboni-14 është në fakt një aleat
shumë i fortë i kronikut biblik,

1190
01:10:59,487 --> 01:11:02,727
si dhe një provë e fortë kundër
milionë vjetëve të evolucionit.

1191
01:11:03,037 --> 01:11:05,716
Ajo që na ka treguar datimi
i fosileve gjatë kohës

1192
01:11:05,717 --> 01:11:09,017
është fakti që në materialin
e fosileve ka karbon-14.

1193
01:11:09,557 --> 01:11:12,837
Kjo vlen pavarësisht nëse
janë fosile mosazaurësh,

1194
01:11:13,207 --> 01:11:15,947
ose fosile guackash deti, ose
fosile druri të ngurtësuar,

1195
01:11:16,267 --> 01:11:19,096
ose ndonjë nga llojet e ndryshme të
lëndëve të djegshme fosile që kemi,

1196
01:11:19,097 --> 01:11:21,267
sidomos qyrmyrguri,
nafta, dhe gazi natyror.

1197
01:11:21,537 --> 01:11:24,911
Disa mostra prej këtyre janë
analizuar qysh nga vitet 1970,

1198
01:11:24,912 --> 01:11:27,032
dhe këto na japin
rregullisht mosha

1199
01:11:27,485 --> 01:11:30,527
të cilat nuk mund të jenë të vërteta
në se ato janë në fakt milionë vjeçe.

1200
01:11:31,887 --> 01:11:34,546
Qymyrguri përbën një rast veçanërisht
interesant për karbonin-14.

1201
01:11:34,547 --> 01:11:37,036
Qymyrguri janë mbetjet e
bimëve të cilat janë ngjeshur,

1202
01:11:37,037 --> 01:11:38,906
kështu që kanë përbërë
pjesë të ekosistemit,

1203
01:11:38,907 --> 01:11:41,827
dhe kishin një lidhje aktive me
karbonin-14. Ai gjendet kudo nëpër botë,

1204
01:11:42,107 --> 01:11:44,157
si dhe në të gjithë
rekordin gjeologjik.

1205
01:11:45,157 --> 01:11:47,413
Kur disa shkencëtarë
krijimbesues morën mostra nga

1206
01:11:47,414 --> 01:11:49,367
shtresa qymyrguri nga
vende të ndryshme dhe i

1207
01:11:49,368 --> 01:11:51,476
analizuan për të zbuluar
sasinë e karbonit-14,

1208
01:11:51,477 --> 01:11:53,597
ata konstatuan që pavarësisht
nga vendi ku u mblodhën

1209
01:11:53,817 --> 01:11:55,797
ose nga shtresat
gjeologjike ku gjendeshin,

1210
01:11:55,797 --> 01:11:57,816
brenda normave të gabimit
statistikor, që të gjitha

1211
01:11:57,816 --> 01:11:59,826
rezultuan se kishin të
njëjtën sasi karbon-14.

1212
01:11:59,827 --> 01:12:02,597
Kështu, sa u përket shtresave
qymyrgurore, në vend që të japin prova

1213
01:12:02,977 --> 01:12:05,526
për depozitimin dhe formimin
gradual të qymyrgurit

1214
01:12:05,527 --> 01:12:07,627
gjatë dhjetra ose
qindra milionë vjetësh,

1215
01:12:08,017 --> 01:12:11,577
sasitë identike të karbonit-14 në të
gjitha mostrat të cilat janë mbledhur

1216
01:12:12,017 --> 01:12:15,297
tregon faktikisht që të gjitha janë
varrosur në të kaluarën jo shumë të largët.

1217
01:12:16,667 --> 01:12:20,566
Ndonëse datimi radiometrik duket
si proces shumë shkencor,

1218
01:12:20,567 --> 01:12:24,247
kemi parë nga matjet se ai nxjerr
rezultatet tepër të gabuara.

1219
01:12:24,817 --> 01:12:29,147
Dhe falë presupozimeve të panjohshme të
cilat struken pas aplikimit të tij normal,

1220
01:12:29,517 --> 01:12:32,607
është i pabesueshëm
në shumë raste.

1221
01:12:33,931 --> 01:12:36,113
[Përmbledhje për
datimin radiometrik:]

1222
01:12:36,114 --> 01:12:38,157
[Të gjitha moshat e pohuara
nga datimi radiometrik

1223
01:12:38,158 --> 01:12:40,130
përdorin presupozime të
cilat nuk mund të dihen]

1224
01:12:40,131 --> 01:12:44,139
[Rrjedhat e lavës të cilat dihet se janë të
reja, në fakt ‘datohen’ si milionë vjeçe]

1225
01:12:44,140 --> 01:12:48,121
[Shkëmbinjtë dhe fosilet brenda tyre
japin shpeshherë data kontradiktore]

1226
01:12:48,121 --> 01:12:50,307
[Gjysmë-jetët e disa radioizotopeve
dihet se kanë ndryshuar

1227
01:12:50,307 --> 01:12:52,131
në të kaluarën për arsye
të cilat ende nuk dihen]

1228
01:12:52,131 --> 01:12:56,143
[Testimi me karbon-14 është aleat
i fortë i modelit të krijimit]

1229
01:13:04,503 --> 01:13:09,116
[Kozmologjia]

1230
01:13:09,117 --> 01:13:17,116
[Kozmologjia: A është një
shkencë e testueshme?]

1231
01:13:17,117 --> 01:13:19,212
E dini pra, shpërthimi i
madh [Big Bang] paraqitet

1232
01:13:19,213 --> 01:13:21,267
shpeshherë sikur të ishte
një rezultat i vulosur,

1233
01:13:21,817 --> 01:13:26,027
sikur të jetë i kuptuar mirë,
sikur të gjitha provat tregojnë

1234
01:13:26,587 --> 01:13:29,396
në mënyrë të padiskutueshme
drejt gjithë kësaj ideje të së

1235
01:13:29,397 --> 01:13:32,397
kaluarës dhe të milionë vjetëve
të pafundme e kështu me radhë.

1236
01:13:32,617 --> 01:13:38,197
Shpërthimi i madh thuhet se
mbështetet në idenë se kur

1237
01:13:38,477 --> 01:13:40,977
vëzhgojmë universin
përreth nesh, shohim

1238
01:13:41,377 --> 01:13:44,757
që galaktikat dhe yjet që të
gjitha po largohen prej nesh.

1239
01:13:45,197 --> 01:13:47,607
Tani, po ta kurdisje mbrapsht,

1240
01:13:47,827 --> 01:13:50,731
dukej sikur gjithçka do të
përmblidhej në një vend të vetëm,

1241
01:13:50,732 --> 01:13:53,125
dhe njerëzit mund të llogarisin
se kjo do të kishte ndodhur

1242
01:13:54,117 --> 01:13:56,250
para 14 ose 15 miliardë
vjetësh, gjithçka

1243
01:13:56,251 --> 01:13:58,537
shpërtheu, dhe tani po
shohim pasojat e tij.

1244
01:13:59,157 --> 01:14:02,167
Por në fakt del që
shpërthimi i madh

1245
01:14:03,167 --> 01:14:07,117
nuk arrin të shpjegojë vëzhgimet
në disa mënyra shumë themelore.

1246
01:14:07,957 --> 01:14:12,117
Sot na thuhet që jetojmë
në një univers 96% e

1247
01:14:12,118 --> 01:14:16,821
materies së të cilit është
krejt e panjohur për ne.

1248
01:14:17,827 --> 01:14:21,530
Na thuhet që 4%, pjesa
tjetër 4% për të cilën dimë,

1249
01:14:22,571 --> 01:14:25,453
është materia si material
normale, si karriget ku rrijmë

1250
01:14:25,454 --> 01:14:28,387
ulur, si dhoma, Toka, sistemi
diellor, gjithçka që shohim

1251
01:14:28,813 --> 01:14:32,497
është materie normale, dhe pjesa tjetër
quhet materie e errët dhe energji e errët.

1252
01:14:33,747 --> 01:14:36,296
Steven Chu, ministri i
energjitikës i Obamës

1253
01:14:36,297 --> 01:14:38,636
duke folur në një konferencë

1254
01:14:38,637 --> 01:14:40,845
të Institutit Australian të
Fizikës, duke iu drejtuar

1255
01:14:40,846 --> 01:14:43,341
nxënësve të shkollave të mesme,
thotë, gati fjalë për fjalë,

1256
01:14:43,667 --> 01:14:47,066
“Ne dimë gati çdo gjë që na
duhet të dimë për universin”

1257
01:14:47,067 --> 01:14:49,211
“përveç disa detaje të
vogla: ç'është energjia

1258
01:14:49,212 --> 01:14:50,947
e errët dhe ç'është
materia e errët?”

1259
01:14:51,547 --> 01:14:54,837
Ja 96% e gjërave të universit
për të cilat nuk dimë hiç.

1260
01:14:58,847 --> 01:15:02,561
Kozmologjia nuk është një shkencë
e mirëfilltë në kuptimin

1261
01:15:02,562 --> 01:15:06,277
e shkencës së rregullt, të
përsëritshme dhe të testueshme,

1262
01:15:06,797 --> 01:15:08,830
sepse kozmologjia ka
të bëjë me një ngjarje

1263
01:15:08,831 --> 01:15:10,957
të papërsëritur, prej
gjoje shpërthimi i madh

1264
01:15:11,187 --> 01:15:13,617
i cili ka ndodhur një herë në
kaluarën, nuk e përsërisim dot,

1265
01:15:13,977 --> 01:15:17,627
nuk kemi univers tjetër me të cilin
ta testojmë, vetëm këtë univers kemi.

1266
01:15:17,927 --> 01:15:23,257
Kështu, në fakt kozmologjia bie jashtë
përkufizimit të shkencës së vërtetë.

1267
01:15:23,787 --> 01:15:27,426
Universi, sipas teorisë së shpërthimit
të madh, kishte një origjinë në kohë.

1268
01:15:27,427 --> 01:15:29,917
Thuhet se është vetëm
13 miliardë vjeç,

1269
01:15:30,277 --> 01:15:34,327
e prandaj shohim shumë-shumë
vetëm 13 miliardë vjet-dritë.

1270
01:15:35,427 --> 01:15:38,307
Kjo do të thotë që mund të shohim
vetëm sa një pikë në oqean.

1271
01:15:39,297 --> 01:15:42,617
Duhet të bëjmë presupozime shumë të
mëdha për pjesën tjetër të universit.

1272
01:15:43,197 --> 01:15:47,527
Po sikur të rastisim të jetojmë
në një flluskë të vogël lokale,

1273
01:15:48,507 --> 01:15:50,967
dhe pjesa tjetër e universit
të jetë krejt ndryshe?

1274
01:15:51,637 --> 01:15:56,317
Shumë njerëz thonë që krijimbesuesit kanë
një problem lidhur me udhëtimin e dritës,

1275
01:15:56,647 --> 01:16:00,216
d.m.th., si ka mundësi që
shohim dritë nga yje të largëta

1276
01:16:00,217 --> 01:16:02,528
kurse Toka është
vetëm 6,000 vjeçe?

1277
01:16:02,797 --> 01:16:06,136
Mirëpo vetë shpërthimi i madh, ka problemin
e vet sa i përket udhëtimit të dritës.

1278
01:16:06,137 --> 01:16:08,986
Kjo ka të bëjë me rrezatimin
kozmik mikrovalë të sfondit,

1279
01:16:08,987 --> 01:16:11,777
i cili supozohet se është regëtimi
i cili pasoi shpërthimin e madh,

1280
01:16:12,347 --> 01:16:16,338
dhe i cili është vëzhguar se ka një
temperaturë shumë të njëtrajtshme

1281
01:16:16,339 --> 01:16:18,269
pavarësisht nga drejtimi
ku shikon në hapësirë.

1282
01:16:18,717 --> 01:16:22,346
Dhe shkurt, nuk ka kaluar
mjaft kohë që energjia

1283
01:16:22,347 --> 01:16:24,436
të transmetohet nëpër hapësirë

1284
01:16:24,437 --> 01:16:27,936
që të njëtrajtësojë këtë
temperaturë aq sa shohim.

1285
01:16:27,937 --> 01:16:29,907
Dhe ky quhet problemi
i horizontit.

1286
01:16:30,667 --> 01:16:35,377
Tani, ka një shpjegim ose
tentativë interesante

1287
01:16:35,757 --> 01:16:37,687
për të gjetur një zgjidhje
të këtij problemi,

1288
01:16:38,227 --> 01:16:40,336
e cila quhet periudha
e inflacionit.

1289
01:16:40,337 --> 01:16:44,677
Kështu pra, një çasti tepër të shkudër
pas këtij shpërthimi të madh fillestar,

1290
01:16:45,197 --> 01:16:49,156
uiniversi u zmadhua
shumë milionë herë

1291
01:16:49,157 --> 01:16:53,257
dhe në ndonjë mënyrë, kjo periudhë
inflacioni, siç quhet, paska pushuar.

1292
01:16:53,667 --> 01:16:55,608
Kështu, ajo fillon pa
asnjë shkak të veçantë,

1293
01:16:55,609 --> 01:16:57,416
edhe pushon pa asnjë
shkak të veçantë —

1294
01:16:57,417 --> 01:17:01,226
dhe me që ra fjala, gjatë kësaj periudhe,
gravitetit i duhet të veprojë mbrapsht,

1295
01:17:01,227 --> 01:17:05,037
kështu që në vend që materia t'i
tërhiqet vetes, duhet të zmbrapset.

1296
01:17:05,917 --> 01:17:10,015
Pra është një tregim i çuditshëm
si tentativë për të arnuar

1297
01:17:10,016 --> 01:17:14,046
këtë problem të ndezur që ka
teoria e shpërthimit të madh.

1298
01:17:14,827 --> 01:17:17,987
Ithtarët e shpërthimit të madh nuk
kanë asnjë model të mirë fizik

1299
01:17:17,988 --> 01:17:21,245
për këtë zgjerim më të shpejtë sesa
drita; është faktor mjegullues.

1300
01:17:21,747 --> 01:17:25,367
Ndërsa Bible na mëson disa
herë që Zoti shtriu qiejtë.

1301
01:17:25,717 --> 01:17:28,556
Njëtrajtshmëria e temperaturës
së sfondit përputhet

1302
01:17:28,557 --> 01:17:33,667
me mirëmbajtjen e universit nga një Krijues
i vetëm jashtë kohës dhe hapësirës.

1303
01:17:34,037 --> 01:17:37,247
Për më tepër, ky nuk është thjesht
një shpjegim i tipit “Zoti e bëri”,

1304
01:17:37,487 --> 01:17:41,817
fizikanët krijimbesues kanë zhvilluar
disa modele konkurruese për këtë shtrirje

1305
01:17:42,017 --> 01:17:45,237
duke përdorur relativitetin e
përgjithshëm të Ajnshtajnit.

1306
01:17:50,987 --> 01:17:53,237
Në thelb, modeli i
shpërthimit të madh thotë

1307
01:17:53,657 --> 01:17:56,466
se objektet me zhvendosje të
kuqe të lartë janë të largëta,

1308
01:17:56,467 --> 01:17:58,637
ndërsa ato që e kanë
të ulët janë afër.

1309
01:17:59,157 --> 01:18:01,488
Disa astronomë si
Halton Arp dhe të tjerë

1310
01:18:01,714 --> 01:18:04,639
kanë gjetur shumë, shumë
përjashtime ndaj këtij rregulli

1311
01:18:04,867 --> 01:18:07,795
ku kanë gjetur kuazarë me
zhvendosje të kuqe të lartë

1312
01:18:08,479 --> 01:18:13,069
por të cilat kanë lidhje fizike me
galaktika me zhvendosje të ulët.

1313
01:18:13,406 --> 01:18:16,098
Dhe kur them lidhje fizike,
e kam fjalë se shohim

1314
01:18:16,099 --> 01:18:19,155
urë yjesh dhe gazrash të cilat
lidhin të dyja objektet,

1315
01:18:19,517 --> 01:18:20,965
gazra të cilat lëshojnë rreze X.

1316
01:18:21,833 --> 01:18:25,628
Është një shembull shumë i
famshëm, i quajtur, NGC 7319,

1317
01:18:25,868 --> 01:18:29,198
ku gjejmë një kuazar me zhvendosje
të kuqe të lartë përpara një

1318
01:18:29,199 --> 01:18:32,322
galaktike aktive të spiraltë
me zhvendosje të kuqe të ulët,

1319
01:18:33,157 --> 01:18:36,457
gjë që nuk duhet të ndodhë në një univers
që ka dalë nga një shpërthim i madh.

1320
01:18:36,815 --> 01:18:38,158
Diçka nuk shkon;

1321
01:18:38,732 --> 01:18:41,288
është një problem i rëndë i
cili kërkon një zgjidhje.

1322
01:18:42,327 --> 01:18:44,658
Ka shumë anomali
të tilla ku kemi

1323
01:18:44,659 --> 01:18:46,565
objekte me zhvendosje tepër
të ndryshme të cilat

1324
01:18:46,566 --> 01:18:48,356
disi kanë arritur të
lidhen me njëri-tjetrin.

1325
01:18:48,747 --> 01:18:50,731
Kjo nuk duhet të jetë e
mundshme nëse zhvendosja e

1326
01:18:50,732 --> 01:18:52,930
kuqe është vërtet një metodë
për të matur distancat.

1327
01:18:52,930 --> 01:18:55,406
Por duket qartë se këto objekte
janë të lidhura, e cila do të thotë

1328
01:18:55,406 --> 01:18:58,180
që interpretimi i zakonshëm i
zhvendosjes së kuqe është i gabuar,

1329
01:18:58,181 --> 01:19:01,208
gjë që dobëson edhe vetë
teorinë e shpërthimit të madh.

1330
01:19:01,982 --> 01:19:05,473
Në rast se kjo teori është një
përshkrim i gabuar i asaj që shohim,

1331
01:19:06,061 --> 01:19:08,434
atëherë sa herë që përpiqemi ta
përdorim si shpjegim për ato që shohim,

1332
01:19:08,435 --> 01:19:11,902
do të na duhet të sajojmë qenie
fiktive që t'i përshtaten teorisë.

1333
01:19:12,620 --> 01:19:16,081
Materia e errët thirret për
shpjegimin e lëvizjes së çuditshme

1334
01:19:16,081 --> 01:19:18,617
tek galaktikat e spiralta, si
dhe në tufat e kështu me radhë.

1335
01:19:19,037 --> 01:19:23,983
Energjia e errët përdoret për të
shpjeguar këtë përshpejtim anormal

1336
01:19:23,984 --> 01:19:28,826
të universit kur përdorin këto burime
të ndritshme të dritës nga supernovat.

1337
01:19:28,827 --> 01:19:32,483
Edhe inflacioni përdoret
për ta lëmuar universin,

1338
01:19:32,484 --> 01:19:34,818
për ta bërë të duket
ashtu siç duket sot.

1339
01:19:35,839 --> 01:19:40,086
Por këta faktorë të panjohur nuk janë
vërtetuar nga ana eksperimentale,

1340
01:19:40,520 --> 01:19:42,957
dhe sipas mendimit tim nuk
do të vërtetohen kurrë.

1341
01:19:43,277 --> 01:19:44,860
Teoria e shpërthimit
të madh ka disa

1342
01:19:44,861 --> 01:19:46,787
kundërshtarë të cilët
nuk janë krijimbesues.

1343
01:19:47,292 --> 01:19:51,724
Në vitin 2004, 33 prej këtyre
disidentëve kozmologjikë

1344
01:19:51,725 --> 01:19:54,514
shkruan një letër të hapur e cila u
botua në revistën New Scientist,

1345
01:19:54,515 --> 01:19:57,917
dhe kësaj letre i janë shtuar
emrat e 100 kozmologë të tjerë.

1346
01:19:58,405 --> 01:20:00,035
Dhe këta thanë,
midis të tjerash,

1347
01:20:00,352 --> 01:20:05,826
“Mungon shkëmbimi i hapur i ideve,” dhe
“nuk tolerohen dyshimet dhe mospajtimi.”

1348
01:20:05,827 --> 01:20:08,647
“Në asnjë fushë tjetër të
fizikës nuk do të pranohej

1349
01:20:08,648 --> 01:20:11,487
ky shfrytëzim i vazhdueshëm
i objekteve hipotetike”

1350
01:20:11,488 --> 01:20:15,498
“si mënyrë për të ndërtuar një urë
midis teorisë dhe vëzhgimeve.”

1351
01:20:16,727 --> 01:20:19,863
Kështu mund të të lindë pyetja, pse
me gjithë teknologjinë e sotme,

1352
01:20:19,864 --> 01:20:25,773
me superkompjeterat, teleskopet e mëdha me
optika adaptive, teleskopet hapësinore,

1353
01:20:26,476 --> 01:20:30,086
pse s'kemi gjetur provat vëzhgimore
për të hedhur themele të forta për

1354
01:20:30,087 --> 01:20:34,053
shpërthimin e madh, pa thirrur për ndihmë
të gjithë këta faktorë të panjohur?

1355
01:20:34,322 --> 01:20:37,095
Që ta besosh shpërthimin e madh,
duhet ta pranosh thjesht me besim.

1356
01:20:37,096 --> 01:20:40,126
Ka disa gjëra të cilat duhet t'i
presupozosh si të pakundërshtueshme,

1357
01:20:40,127 --> 01:20:43,552
pa të cilat as që mund
të bësh llogaritje.

1358
01:20:44,037 --> 01:20:47,322
Si arrihet situata qesharake
ku 96% e universit

1359
01:20:47,323 --> 01:20:50,609
përbëhet nga gjëra për
të cilat nuk dimë asgjë?

1360
01:20:51,476 --> 01:20:54,043
Kozmologjia nuk është
shkencë eksperimentale.

1361
01:20:54,592 --> 01:20:58,188
Në fakt, do të shkoja deri tek pohimi që
kozmologjia nuk është as shkencë fare.

1362
01:20:58,189 --> 01:21:01,873
Është filozofi, është fe, një botëkuptim.
Është sistem besimesh.

1363
01:21:02,377 --> 01:21:03,813
Nuk është aspak shkencë.

1364
01:21:04,182 --> 01:21:06,144
[Përmbledhja për kozmologjinë:]

1365
01:21:06,145 --> 01:21:10,195
[Nuk mund të dimë se çfarë fshihet
përtej kufijve të vëzhgimit]

1366
01:21:10,196 --> 01:21:12,239
[Anomalitë tregojnë që
zhvendosja e kuqe nuk është

1367
01:21:12,240 --> 01:21:14,176
mënyrë e besueshme për
të përcaktuar distancat]

1368
01:21:14,177 --> 01:21:16,198
[Modeli i shpërthimit të madh nuk
lejon mjaft kohë për të shpjeguar

1369
01:21:16,199 --> 01:21:18,175
njëtrajtshmërinë e temperaturës
në sfond (problemi i horizontit)]

1370
01:21:18,176 --> 01:21:20,151
[Teoria e shpërthimit të madh
kërkon presupozime masive

1371
01:21:20,152 --> 01:21:22,141
të cilat nuk mund të vihen në provë (p.sh.
inflacioni)]

1372
01:21:22,142 --> 01:21:24,106
[96% e universit të
shpërthimit të madh është

1373
01:21:24,107 --> 01:21:26,188
imagjinare (materia e
errët, energjia e errët)]

1374
01:21:26,189 --> 01:21:30,170
[Kozmologjia nuk është shkencë e
përsëritshme dhe e provueshme]

1375
01:21:40,412 --> 01:21:45,445
[Nëkuptimet etike]

1376
01:21:45,446 --> 01:21:55,746
[Nënkuptimet etike: A jemi më
shumë sesa një qesë kimikatesh?]

1377
01:21:55,747 --> 01:21:59,730
Do të thosha që teoria
madhore e evolucionit është

1378
01:21:59,731 --> 01:22:03,247
një përzierje midis
shkencës dhe filozofisë.

1379
01:22:03,709 --> 01:22:08,577
Dhe sot e kësaj dite, filozofia
mbizotëron më shumë sesa shkenca.

1380
01:22:08,932 --> 01:22:13,497
Shkenca përdoret për të mbështetur
filozofinë dhe natyralizmin.

1381
01:22:14,207 --> 01:22:17,551
Ajo që konstatoj është se shumica e
njerëzve, shumica e evolucionistëve

1382
01:22:17,552 --> 01:22:20,340
nuk e kanë shqyrtuar kurrë në
mënyrë kritike pozitën e vet.

1383
01:22:20,715 --> 01:22:23,534
Është një lopë aq e shenjtë,
madje edhe në mendjet e tyre, sa

1384
01:22:23,535 --> 01:22:26,492
është e paimagjinueshme të fillosh
t'i shqyrtosh pikat e dobëta.

1385
01:22:27,077 --> 01:22:28,466
Është një fortesë e çuditshme.

1386
01:22:28,947 --> 01:22:36,422
Kështu që, besoj se përpiqem të sugjeroj
përse debati krijim/evolucion nuk është

1387
01:22:37,157 --> 01:22:42,073
si lloji i argumentit logjik që bëhet
mes shkencëtarëve kur bisedojnë,

1388
01:22:42,310 --> 01:22:46,278
ta zëmë, për rolin e dritës së
diellit në nisjen e lulëzimit.

1389
01:22:46,279 --> 01:22:48,642
Por kur bëhet fjala për
çështjen krijim/evolucion,

1390
01:22:49,191 --> 01:22:51,625
në qoftë se evolucioni
nuk është i vërtetë,

1391
01:22:51,626 --> 01:22:54,971
atëherë kjo do të thotë që u krijuam. Dhe
nëse krijimi biblik është i vërtetë,

1392
01:22:54,972 --> 01:22:58,547
atëherë kjo do të thotë që ne jemi
përgjegjës ndaj Zotit sipas Biblës.

1393
01:22:58,548 --> 01:23:02,076
Edhe kjo për shumë njerëz është një zonë
që nuk guzojnë ta shkelin me këmbë.

1394
01:23:02,506 --> 01:23:05,145
Dihet se nëse doni të konsideroni
veten pjesë të elitës intelektuale,

1395
01:23:05,146 --> 01:23:07,612
duhet të jesh darvinist, kaq.
Është si

1396
01:23:07,929 --> 01:23:10,686
puna e tarifës që paguhet
që të futesh në klub.

1397
01:23:11,634 --> 01:23:14,157
Kështu që ky është motivues
shumë, shumë i fortë.

1398
01:23:14,461 --> 01:23:17,292
Dhe ana tjetër e medaljes
është se, nëse nuk e beson,

1399
01:23:17,608 --> 01:23:21,914
do të tallen me ty dhe të trajtojnë sikur
të jesh vërtet budalla dhe injorant.

1400
01:23:22,457 --> 01:23:26,735
Kështu që frika nga tallja ndihet
dukshëm në trojet universitare.

1401
01:23:27,059 --> 01:23:29,926
Ka shumë, shumë shkencëtarë të
cilët kanë marrë vesh vërtet

1402
01:23:30,222 --> 01:23:32,459
që teoria darviniane
ka probleme të mëdha,

1403
01:23:32,861 --> 01:23:36,163
por këta heshtin sepse e dinë që po
të flasin hapur për dyshimet që kanë,

1404
01:23:36,708 --> 01:23:38,233
do të futen në telashe e sipër.

1405
01:23:38,234 --> 01:23:40,184
Nuk do të marrin grante,
nuk do të marrin fonde,

1406
01:23:40,185 --> 01:23:42,920
nuk do të jenë korrekte
politikisht, nuk do të kenë shokë,

1407
01:23:42,921 --> 01:23:45,305
të gjitha gjërat që
të çojnë në suksesin

1408
01:23:45,306 --> 01:23:48,185
akademik largohet po ta
vësh në dyshim Darvinin.

1409
01:23:48,186 --> 01:23:50,846
[“Ne mbrojmë anën e shkencës me
gjithë absurditetin e hapur të disa

1410
01:23:50,847 --> 01:23:53,623
prej ideve të ndërtuara prej saj...
sepse kemi një përkushtim paraprak,

1411
01:23:53,624 --> 01:23:56,212
një përkushtim ndaj materializmit...
Madje, ky materializëm është

1412
01:23:56,213 --> 01:23:59,156
absolut, sepse nuk lejojmë dot që në
derë të futet një Këmbë Hyjnore.”]

1413
01:23:59,157 --> 01:24:04,508
Kështu, nëse evolucioni është i
vërtetë, shumë evolucionistë

1414
01:24:04,509 --> 01:24:08,895
pranojnë që nuk ka bazë
të arsyeshme për moralin.

1415
01:24:09,181 --> 01:24:15,249
[“Nuk ekzistojnë themele absolute për
etikën, nuk ekziston asnjë kuptim

1416
01:24:15,250 --> 01:24:21,206
përfundimtar për jetën, dhe vullneti
i lirë është veç mit njerëzor.”]

1417
01:24:21,207 --> 01:24:25,400
Kjo hap perspektivën e
gjithfarë gjërash, si

1418
01:24:25,774 --> 01:24:28,689
në fund të fundit, çfarë
nuk shkon tek aborti?

1419
01:24:29,869 --> 01:24:31,781
Epo mirë, në fund të
fundit, po ngele shtatzënë

1420
01:24:31,782 --> 01:24:33,517
pa e dëshiruar, pse
të mos i japësh fund?

1421
01:24:33,518 --> 01:24:35,397
Në fund të fundit, ç'vlen?

1422
01:24:36,617 --> 01:24:39,310
Po sikur dikush të jetë i
plakur dhe joprodhimtar?

1423
01:24:39,942 --> 01:24:42,236
Na qenkan barrë mbi kurrizin
e shoqërisë; shoqërisë i

1424
01:24:42,237 --> 01:24:44,617
duhet t'i mbështesin, t'i
ushqejnë, të kujdesen për ta.

1425
01:24:45,237 --> 01:24:48,529
Pse të mos i ndihmosh të ecin
drejt vdekjes, t'i heqësh qafe?

1426
01:24:49,827 --> 01:24:51,823
Tani atje ka disa
nënkuptime morale,

1427
01:24:51,824 --> 01:24:53,986
nëse Krijuesi na ka bërë,
atëherë Ai është pronari

1428
01:24:53,987 --> 01:24:56,108
ynë dhe ka të drejtë të
caktojë rregullat për ne.

1429
01:24:56,475 --> 01:25:00,519
Por nëse gjërat bëjnë veten, atëherë
nuk ka të drejtë dhe të gabuar,

1430
01:25:00,520 --> 01:25:02,995
jemi thjesht qesë llucë nga
pellgu, e radhitur ndryshe.

1431
01:25:03,200 --> 01:25:08,448
Pra ç'ështe vrasja? Vetëm ndikimi i një
qese të tillë kimikatesh tek një tjetër.

1432
01:25:08,985 --> 01:25:11,215
Shkenca nuk të tregon dot që vrasja
është e drejtë ose e gabuar.

1433
01:25:11,216 --> 01:25:13,599
Mund të të thotë që ky veprim
i caktuar do të vrasë diçka;

1434
01:25:13,600 --> 01:25:15,554
nuk të tregon nëse është
e drejtë ose e gabuar.

1435
01:25:15,555 --> 01:25:19,051
Kjo çështje evolucioni prek kaq
shumë gjëra në jetën e njerëzve.

1436
01:25:19,324 --> 01:25:21,225
Ndikon në mënyrën se si
ndihen për veten e tyre.

1437
01:25:21,462 --> 01:25:23,691
Mënyrën se si njerëzit
trajtojnë njëri-tjetrin.

1438
01:25:24,076 --> 01:25:28,245
Qëndrimin e tyre ndaj
motivit për të jetuar.

1439
01:25:28,599 --> 01:25:32,519
Mënyrën se si e shohin
ligjin në shtetin e tyre.

1440
01:25:32,721 --> 01:25:35,761
Vlerën që ia atribuojnë
njerëzve të tjerë.

1441
01:25:36,157 --> 01:25:40,267
Tani, shumë kritikë të krishterimit vënë
në dukje luftëra të ndryshme fetare,

1442
01:25:40,268 --> 01:25:43,443
Kryqëzatat, Inkuizicionet.
Tani, e para,

1443
01:25:44,050 --> 01:25:48,087
këta po vepronin në mënyrë të
papërputhshme me mësimet e Krishtit.

1444
01:25:48,378 --> 01:25:51,307
E dyta, shifra janë
shumë të vogla

1445
01:25:51,308 --> 01:25:54,808
krahasuar me barbarizmat e
kryera nga regjimet ateiste

1446
01:25:54,809 --> 01:25:56,809
gjatë shek. XX.

1447
01:25:57,946 --> 01:26:03,657
[Mao Zedong: përgjegjës për vdekjet
e të paktën 78 milion njerëzve]

1448
01:26:03,658 --> 01:26:07,037
[“Fyhreri gjerman...synonte
t'ia përshtaste praktikën e

1449
01:26:07,038 --> 01:26:10,536
Gjermanisë, teorisë së
evolucionit.” —Sër Arthur Keith]

1450
01:26:10,537 --> 01:26:14,120
Tani evolucioni është përdorur
si bazë për shoqërinë,

1451
01:26:14,121 --> 01:26:16,916
dhe kjo shoqëri ka qenë
Gjermania naziste.

1452
01:26:17,428 --> 01:26:21,008
Tani, Hitleri me të vërtetë po përpiqej
t'i zbatonte idetë e Darvinit,

1453
01:26:21,009 --> 01:26:23,122
si p.sh. ideja e mbijetesës
së më të fortit,

1454
01:26:23,123 --> 01:26:25,002
gjë që do të thotë
vdekja e të dobëtve.

1455
01:26:25,207 --> 01:26:28,556
Hitleri besonte që disa raca ishin
më të evoluara se të tjerat,

1456
01:26:28,557 --> 01:26:31,687
dhe besonte që raca hebreje
ishte nën-njerëzore.

1457
01:26:32,565 --> 01:26:35,368
Po kështu, po t'i marrim
idetë e evolucionit,

1458
01:26:35,369 --> 01:26:37,929
dhe tentojmë t'i
zbatojmë për veten tonë,

1459
01:26:38,266 --> 01:26:40,580
rezultati nuk është
aspak i bukur.

1460
01:26:41,394 --> 01:26:43,721
Është i kobshëm; është i keq.

1461
01:26:44,236 --> 01:26:46,356
Tani nga ana etnike, jam hebre.

1462
01:26:46,707 --> 01:26:50,080
Dhe dihet që populli im
pothuajse u shfaros në Evropë;

1463
01:26:50,081 --> 01:26:54,308
6 milionë prej nesh u therëm
nga kjo filozofi evolucionare.

1464
01:26:55,398 --> 01:26:59,161
Edhe handikapatët mendoheshin
se ishin më pak se njerëzorë.

1465
01:26:59,475 --> 01:27:02,706
Edhe vetë filmat propagandistike
të Hitlerit thoshin,

1466
01:27:02,707 --> 01:27:05,623
“kemi mëkatuar rëndë kundër
ligjit të seleksionimit

1467
01:27:05,624 --> 01:27:08,372
natyror se kemi lejuar
handikapatët të jetojnë.”

1468
01:27:08,964 --> 01:27:12,184
[“Ne njerëzit kemi shkelur
ligjin e seleksionimit

1469
01:27:12,185 --> 01:27:14,504
natyror gjatë
dekadave të fundit.”]

1470
01:27:15,217 --> 01:27:18,030
[“Jo vetëm që kemi mbështetur
gjallesa më të ulta...”]

1471
01:27:18,031 --> 01:27:22,676
[“Kemi nxitur shumëzimin e tyre.
Fëmijët e këtyre të sëmurëve...”]

1472
01:27:23,049 --> 01:27:24,943
[“dukeshin kështu.”]

1473
01:27:26,692 --> 01:27:32,989
[“ku mijëra idiotë jargamanë duhet të
ushqehen dhe të kujdeset për ta--”]

1474
01:27:33,491 --> 01:27:36,379
[“individë më të ulët
sesa çdo kafshë.”]

1475
01:27:37,157 --> 01:27:40,919
Kështu, Hitleri zëvendësoi etikën
Judeo-Kristiane të shenjtërisë

1476
01:27:40,920 --> 01:27:44,308
së jetës së pafajshme sipas
shëmbëlltyrës së Perëndisë,

1477
01:27:44,309 --> 01:27:47,720
me një etikë evolucionare e cila
thoshte që ajo që i shërben

1478
01:27:47,721 --> 01:27:51,021
evolucionit të racës superiore
është e mirë për shoqërinë.

1479
01:27:53,542 --> 01:27:57,348
Pas luftës, nazistët
kryesorë u hodhën në gjyq.

1480
01:27:57,349 --> 01:28:01,036
Por disa prej tyre thoshin se nuk
kishin bërë asgjë të keqe sepse

1481
01:28:01,037 --> 01:28:04,676
“ligjet e vendit tonë thoshin se ishte
në rregull vrasja e hebrenjve”.

1482
01:28:05,646 --> 01:28:08,157
Kështu pra në ç'bazë mund
t'i hedhësh në gjyq?

1483
01:28:08,638 --> 01:28:12,157
Vetëm nëse ekziston një moral
më i lartë sesa ligji kombëtar.

1484
01:28:12,440 --> 01:28:16,935
Por nga mund të mbijë ky moral,
në mos nga Krijuesi i njerëzimit?

1485
01:28:16,936 --> 01:28:18,650
Nëse jemi thjesht llumë
pellgu e riradhitur, nuk

1486
01:28:18,651 --> 01:28:20,415
ekziston asgjë e tillë si
ndonjë ligj më i lartë.

1487
01:28:20,786 --> 01:28:24,891
Njerëzimi është në gjendje të bëjë
gjithfarë të këqijash kundër të tjerëve,

1488
01:28:24,892 --> 01:28:27,866
dhe është naïve të mendosh që mund
ta kishim pastruar veten prej kësaj,

1489
01:28:27,867 --> 01:28:30,882
ose që kemi ndërtuar
shoqëritë tona në mënyrë

1490
01:28:30,883 --> 01:28:34,010
të tillë që kjo nuk mund
të ndodhë më përsëri.

1491
01:28:34,011 --> 01:28:38,317
Nëse njerëzit e fuqishëm pranojnë
ide të cilat janë kaq helmuese,

1492
01:28:38,665 --> 01:28:41,408
rezultati është
vdekja e njerëzve.

1493
01:28:43,727 --> 01:28:47,187
Shekulli i kaluar ka qenë më i gjakosuri
i të gjithë historisë njerëzore.

1494
01:28:47,695 --> 01:28:49,494
Dhe kjo nuk ka ndodhur
falë luftërave fetare, të

1495
01:28:49,495 --> 01:28:51,188
cilave disa njerëz kanë
qejf t'u drejtojnë gishtin,

1496
01:28:51,189 --> 01:28:54,630
por ndodhi në duar të
qeverive genocidale

1497
01:28:54,878 --> 01:29:00,121
nën udhëheqjen e njerëzve si Hitleri,
Stalini, kryetari Mao, dhe Pol Pot.

1498
01:29:00,877 --> 01:29:03,182
Tani, të gjitha këto regjime
kishin një gjë të përbashkët,

1499
01:29:03,183 --> 01:29:05,131
e cila ishte një besim i
devotshëm për evolucionin

1500
01:29:05,131 --> 01:29:08,617
e cila i ka bërë t'i vlerësojnë njerëzit si
asgjë më tepër sesa kafshë për t'u therur.

1501
01:29:08,618 --> 01:29:11,605
Ja pra, Mao e shikonte veten
si nxënës i Darvinit.

1502
01:29:12,094 --> 01:29:15,006
Madje Hitleri ka shkruar që lufta
është babai i të gjitha gjërave.

1503
01:29:15,355 --> 01:29:17,700
“Kush nuk ka dëshirë të luftojë
në këtë botë ku lufta e

1504
01:29:17,701 --> 01:29:20,382
përjetshme është ligji i jetës,
nuk ka të drejtë të ekzistojë.”

1505
01:29:21,790 --> 01:29:24,763
Tani, shumë njerëz thonë që ky
arsyetim ndoshta është i tepërt, por

1506
01:29:25,220 --> 01:29:27,936
sikur të ishte ti një nga ata
të cilët iu dërguan gulagëve

1507
01:29:27,937 --> 01:29:30,095
ose dhomëve të gazit ose
skuadrave të pushkatimit,

1508
01:29:30,868 --> 01:29:32,961
dhe besoje edhe ti
tek evolucioni?

1509
01:29:33,401 --> 01:29:36,151
Çfarë baze do të kishe
për të thënë se ata

1510
01:29:36,152 --> 01:29:39,159
ishin të gabuar ose po
vepronin në kundërshtim

1511
01:29:39,741 --> 01:29:41,095
me atë që besonit ju të dy?

1512
01:29:41,494 --> 01:29:43,405
Po a kemi mësuar
vërtet nga historia?

1513
01:29:43,406 --> 01:29:48,121
Sepse e njëjta filozofi pas Gjermanisë
naziste, e cila është evolucioni, sot

1514
01:29:48,527 --> 01:29:50,609
po mësohet detyrimisht
në shkollat

1515
01:29:50,610 --> 01:29:53,287
shtetërore nëpër kombet
e botës perëndimore.

1516
01:29:53,827 --> 01:29:58,366
Kështu a duhet të habitemi nga fakti
se disa nga pasojat do të rezultojnë?

1517
01:29:58,367 --> 01:30:00,885
Shohim tashmë disa filozofë
kryesorë, si dhe të

1518
01:30:00,886 --> 01:30:03,247
ashtuquajtur bioeticistë
të cilët flasin për

1519
01:30:03,477 --> 01:30:06,598
vrasjen e foshnjave pas lindjes
nëse nuk janë mjaft të shëndetshme.

1520
01:30:07,982 --> 01:30:11,273
Është e vështirë të parashikosh
se çfarë do të bënte një shoqëri

1521
01:30:11,274 --> 01:30:13,545
po të përvetësonin plotësisht
një pikëpamje evolucionare,

1522
01:30:14,071 --> 01:30:18,398
sepse po të përpiqesh ta nxjerrësh moralin
nga mbretëria e kafshëve, për shembull,

1523
01:30:18,750 --> 01:30:21,156
mund të zgjedhësh nga
gjithfarë moralesh.

1524
01:30:21,157 --> 01:30:24,127
Sepse kur shikojmë nga bota
natyrore për të përkufizuar

1525
01:30:24,128 --> 01:30:26,630
një deklaratë morali,
ajo që gjejmë është se

1526
01:30:26,631 --> 01:30:31,015
gjithfarë kafshësh çajnë rrugën nëpër botë
duke bërë gjithfarë gjërash të ndryshme.

1527
01:30:33,590 --> 01:30:39,017
[Ky zogth po e mban poshtë të vëllain,
i cili do të ngordhë nga uria.]

1528
01:30:39,413 --> 01:30:45,719
[Merimangat femër hanë shpeshherë
shokët e tyre meshkuj.]

1529
01:30:46,157 --> 01:30:49,812
Ndonëse në natyrë ka bukuri, ka edhe tmerr.
Pra, ashtu si ka shkruar Tennyson,

1530
01:30:49,813 --> 01:30:51,798
natyra është ‘e kuqe nga
dhëmbi dhe nga kthetra’.

1531
01:30:52,071 --> 01:30:54,757
Këtë e dinte Darvini, dhe duket
se ky ka qenë shkaku përse

1532
01:30:54,758 --> 01:30:57,127
ai flaku besimin tek një
Perëndi altruist në qiell.

1533
01:30:57,630 --> 01:31:00,861
Por këtoi tmerre nuk i shohim
vetëm në botën e natyrës,

1534
01:31:00,862 --> 01:31:03,002
ka edhe terrore njerëzore
të cilat mund të ndodhin

1535
01:31:03,314 --> 01:31:06,290
madje edhe në planin masiv, kështu që
pamja e këtyre dy lloje të këqijash

1536
01:31:06,748 --> 01:31:08,738
duhet të krijojë
rebelim tek njerëzit.

1537
01:31:09,180 --> 01:31:11,560
E vërteta është se e gjithë
kjo duhet të na bëjë

1538
01:31:11,561 --> 01:31:14,091
të ndalemi dhe të marrim
vesh që diçka nuk shkon,

1539
01:31:14,092 --> 01:31:17,917
nuk duhet të jenë punët kështu. Me
vdekjen nuk pajtohet vërtet askush.

1540
01:31:21,077 --> 01:31:24,577
Mirëpo evolucioni thotë se e
gjithë kjo është krejt normale.

1541
01:31:26,997 --> 01:31:30,221
Një nga problemet më të mëdha të njerëzve
lidhur me Zotin sipas Biblës është

1542
01:31:30,222 --> 01:31:31,902
fakti që nëse Zoti
është dashuri,

1543
01:31:32,261 --> 01:31:34,808
si ndodh kaq shumë vdekje
dhe vuajtje në botë?

1544
01:31:35,157 --> 01:31:38,346
Tani Bibla shpjegon këtë, sepse
vdekja dhe vuajtja në Bibël

1545
01:31:38,347 --> 01:31:41,306
paraqiten si pasoja të rebelimit
të njeriut kundër Krijuesit.

1546
01:31:41,307 --> 01:31:44,966
[“...me anë të një njeriu të vetëm mëkati
hyri në botë dhe me anë të mëkatit vdekja, po

1547
01:31:44,967 --> 01:31:48,393
ashtu vdekja u shtri tek të gjithë njerëzit,
sepse të gjithë mëkatuan ...” —Romakët 5:12]

1548
01:31:48,394 --> 01:31:50,946
Mirëpo evolucioni thotë
që vdekja dhe vuajtja

1549
01:31:50,947 --> 01:31:54,342
janë pjesë përbërëse të asaj që e
ka prodhuar njeriun në fillim.

1550
01:31:54,343 --> 01:31:58,481
Kështu, evolucioni nuk i ngusëlllon
aspak ata të cilët vuajnë,

1551
01:31:58,482 --> 01:32:01,182
sepse vuajtja, më fal, na qenka
pjesë përbërëse e jetës.

1552
01:32:01,784 --> 01:32:03,774
Na qenka pjesë e luftës
për ekzistencën.

1553
01:32:04,111 --> 01:32:07,281
Ja një arsye tjetër
përse një evolucionist

1554
01:32:07,777 --> 01:32:09,875
do të kapet pas sistemit
të besimit të tij

1555
01:32:10,245 --> 01:32:12,679
madje edhe pas zbulimit të
të gjitha të metave fatale,

1556
01:32:13,384 --> 01:32:16,592
dhe kjo ndodh sepse, po të mos
jetë i vërtetë evolucioni,

1557
01:32:17,124 --> 01:32:19,674
atëherë ata drejtohen medoemos
në një drejtim krejt të kundërt.

1558
01:32:19,675 --> 01:32:23,704
[“Në fakt cilësitë e tij të padukshme... duke
qenë të dukshme nëpërmjet veprave të tij që

1559
01:32:23,705 --> 01:32:27,786
nga krijimi i botës, shihen qartë, me qëllim
që ata të jenë të pafalshëm. ” —Romakët 1:20]

1560
01:32:27,787 --> 01:32:31,208
Sepse në fakt, nëse universi
dhe jeta nuk ka krijuar veten,

1561
01:32:31,712 --> 01:32:35,434
nëse nuk u bënë vetvetiu, atëherë
duhet të jetë një Krijues,

1562
01:32:35,787 --> 01:32:37,946
dhe Krijuesi nuk ka të
ngjarë të jetë ndonjë

1563
01:32:37,947 --> 01:32:39,867
jashtëtokësor nga një
galaktikë tjetër,

1564
01:32:40,239 --> 01:32:42,157
Krijuesi do të jetë
Zoti i Gjithfuqishëm.

1565
01:32:43,157 --> 01:32:46,235
Kështu që nëse Zoti është e vërteta,
do të përpiqem ta orientoj jetën time

1566
01:32:46,655 --> 01:32:48,898
në mënyra të tilla që
t'i përputhen atij,

1567
01:32:49,837 --> 01:32:52,112
qoftë në mënyrën se si
trajtoj bashkëshorten time

1568
01:32:52,113 --> 01:32:54,549
dhe fëmijët e mi, si
baba dhe si bashkëshort,

1569
01:32:54,550 --> 01:32:56,519
qoftë në mënyrën se si i
trajtoj kolegët e mi të

1570
01:32:56,520 --> 01:32:58,646
cilët besojnë tek epokat
e gjata dhe evolucioni,

1571
01:32:58,647 --> 01:33:02,077
me respekt të thellë sepse
besoj se janë njerëz

1572
01:33:03,027 --> 01:33:04,986
të cilët janë bërë sipas
shëmbëlltyrës së Perëndisë.

1573
01:33:04,987 --> 01:33:06,452
Nuk janë të ndryshëm nga unë,

1574
01:33:06,453 --> 01:33:08,604
apo nga ndonjë njeri
tjetër që njoh.

1575
01:33:09,179 --> 01:33:11,747
Dhe kur nisemi nga kjo ide,

1576
01:33:11,748 --> 01:33:16,866
pra që Zotii ka bërë të gjithë njerëzit
dhe që kujdeset për të gjithë njerëzit,

1577
01:33:16,866 --> 01:33:19,376
nëse lejojmë që ky koncept të rrijë
për pak kohë në zemrat tona,

1578
01:33:19,376 --> 01:33:23,613
ai ndikon vërtet në mënyrën se si trajtojmë
të gjithë njerëzit me të cilët ndeshemi.

1579
01:33:23,993 --> 01:33:26,495
Shpëtimi nuk rezulton nga
veprimtaria intelektuale,

1580
01:33:26,711 --> 01:33:30,218
nuk lind nga
përllogaritja e Zotit

1581
01:33:31,459 --> 01:33:32,841
ose e teologjisë,

1582
01:33:33,783 --> 01:33:35,938
është veprim shpirtëror.

1583
01:33:35,939 --> 01:33:40,434
[“...po të rrëfesh me gojën tënde Zotin
Jezus, dhe po të besosh në zemrën tënde

1584
01:33:40,435 --> 01:33:44,842
se Perëndia e ngjalli prej së vdekurish,
do të shpëtohesh .” —Romakët 10:9]

1585
01:33:44,843 --> 01:33:50,972
Kështu për mua, kur kuptova që Zoti
ka bërë një krijim të përsosur,

1586
01:33:50,973 --> 01:33:52,619
që njerëzit e parë
kanë rënë vërtet

1587
01:33:52,620 --> 01:33:57,468
dhe që sot Zoti po na rimëkëmb
nëpërmjet flijimit të Birit të tij,

1588
01:33:57,469 --> 01:34:01,097
kjo me të vërtetë ka
shndërruar besimin që kisha.

1589
01:34:01,098 --> 01:34:04,103
Sepse, ndonëse isha i krishterë
për dhjetë vjet më përpara,

1590
01:34:04,104 --> 01:34:06,246
si i tillë isha tepër i dobët.

1591
01:34:06,247 --> 01:34:09,758
Kështu, çdo anë e jetës
sime u transformua

1592
01:34:09,759 --> 01:34:12,985
kur iu nënshtrova më plotësisht
Zotit dhe besova Fjalën e tij.

1593
01:34:15,789 --> 01:34:21,364
[“Sepse kështu thotë Zoti që ka krijuar 
qiejtë, ai, Perëndia që ka formuar tokën 
dhe e ka bërë; ai e ka vendosur,

1594
01:34:21,365 --> 01:34:27,038
nuk e ka krijuar pa trajtë, por e ka 
formuar që të banohej: "Unë jam Zoti dhe 
nuk ka asnjë tjetër. ’” —Isaia 45:18]

1595
01:34:27,538 --> 01:34:31,323
[“Sepse Perëndia e deshi aq botën, sa dha
Birin e tij të vetëmlindurin, që, kushdo

1596
01:34:31,324 --> 01:34:35,153
që beson në të, të mos humbasë, por të
ketë jetë të përjetshme. ” — Gjoni 3:16]

1597
01:34:35,154 --> 01:34:40,033
[“Sepse Perëndia nuk e dërgoi
Birin e vet në botë që ta dënojë

1598
01:34:40,034 --> 01:34:44,449
botën, por që bota të shpëtohet
prej tij.” — Gjoni 3:17]